ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի նեղ ազգայնականությունը և գործարքային տնտեսագիտությունը ժողովրդավարական արժեքներից վեր դասելը վտանգում է աշխարհն ավելի անկայուն թողնել ինչպես ամերիկացիների, այնպես էլ դաշնակիցների համար։ Այս «գործարքայինիզմը» ոչ մի տեղ այնքան վտանգավոր չէ, որքան Հարավային Կովկասում․ գրել է Newsweek-ը:

Անցյալ տարի ԱՄՆ նախագահը միջնորդությամբ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև նախաստորագրվել էր խաղաղության համաձայնագիրը՝ 35-ամյա հակամարտությանը վերջ դնելու համար: Չնայած 1990-ականներից ի վեր ավելի քան 30,000 մարդու կյանք խլած պատերազմի լուծման ջանքերը գովելի են, այս համաձայնագրի շրջանակը խորապես թերի է:

Հանգստացնելով Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի ավտոկրատական ռեժիմին և անտեսելով ժողովրդավարական նորմերը՝ Թրամփը Հայաստանը թողել է մեկուսացված և խոցելի: Հայաստանի համար այս համաձայնագիրը խաղաղության ուղի չէ: Այն կապիտուլյացիա է, որը քողարկված է դիվանագիտությամբ՝ ամերիկյան աշխարհաքաղաքական հավակնությունները և տարանցիկ ուղիները գերադասելով հայ ժողովրդի արդարադատությունից, անվտանգությունից և մարդու իրավունքներից:

Ըստ Newsweek-ի՝ գործարքի կենտրոնական մասը «Թրամփի երթուղին» (TRIPP) է՝ ոչ այլ ինչ, քան վերանվանված «Զանգեզուրի միջանցքը»: Համաձայնագրի շրջանակներում՝ մասնավոր ամերիկյան ընկերությունը 99 տարվա վարձակալության իրավունք կունենա Հայաստանի Սյունիքի մարզով անցնող տարանցիկ երթուղու վրա, որը կապում է Ադրբեջանը Նախիջևանի էքսկլավի հետ: Մինչ Թրամփի վարչակազմը պնդում է, որ Հայաստանը կպահպանի իր ինքնիշխանությունն, իրականում այն «կախվածության միջանցքն» է: Գործարքը նաև թույլ է տալիս երրորդ կողմի անձնակազմ և անարգել տարանցիկ տեղաշարժ: Հայաստանի նման փոքր երկրի համար հարավային սահմանի նկատմամբ գործառնական վերահսկողության կորուստը ոչ միայն լոգիստիկ խոչընդոտ է, այլև մահացու հարված նրա տարածքային ամբողջականությանը:

Պարզ ասած՝ գործարքը վտանգում է Հայաստանը վերածել վասալ պետության՝ նպաստելով կասպիական նավթի հոսքին դեպի եվրոպական շուկաներ՝ իր սեփական անկախության հաշվին: Այս գործարքի ամենաաղաղակող ձախողումը 2023 թվականին իրենց նախնիների հայրենիք Արցախից ավելի քան 120,000 հայերի էթնիկ զտումների վերաբերյալ լռությունն է: Սա հայերի ամենամեծ տեղահանումն էր 1915 թվականի Ցեղասպանությունից ի վեր։

Կայքը նկատել է, որ անկլավը գրավելուց ի վեր Ադրբեջանը խաղաղության նկատմամբ որևէ անկեղծ ցանկություն չի ցուցաբերել: Բաքուն շարունակում է պահել հայ քաղբանտարկյալներին և ռազմագերիներին կեղծ դատավարություններով։ Միաժամանակ Ադրբեջանը սկսել է մշակութային ոչնչացման արշավ՝ ոչնչացնելով հայկական կրոնական և պատմական վայրերը՝ տարածաշրջանում հայկական ինքնության ցանկացած հետք վերացնելու համար։

Փաստաթղթով նախատեսվում է դադարեցնել Ադրբեջանի դեմ միջազգային դատական գործերը՝ Թրամփի գործարքն արդյունավետորեն սրբացնում է այս պատերազմական հանցագործությունները: Խաղաղությունը, որը անտեսում է փախստականների անվտանգ վերադարձը և քաղբանտարկյալների ճակատագիրը, խաղաղություն չէ:

Այս հսկայական զիջումներից անկախ՝ նախագահ Ալիևը ցանկացած վերջնական ստորագրություն պայմանավորել է Հայաստանի կողմից Սահմանադրության մեջ փոփոխություններ կատարելով՝ հանելով Արցախի մասին հղումները։

Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններից առաջ «արագ լուծում» գտնելու Թրամփի ձգտումը ներքին անկարգություններ է առաջացնում։ Ստիպելով տրավմատիզացված բնակչությանն ընտրություն կատարել իրենց ազգային կանոնադրության և պարտադրված համաձայնագրի միջև՝ վարչակազմը կայունություն չի կառուցում, այլ պարզապես հետապնդում է Նոբելյան խաղաղության մրցանակի թեման։ Շատ առումներով՝ այս համաձայնագիրը կառուցված է Թրամփի «Գործարքի արվեստի» փիլիսոփայության վրա՝ այն համոզմամբ, որ բոլորը և ամեն ինչ գին ունեն։ Բայց եթե նախագահ Թրամփն իսկապես ցանկանում է ապահովել Հարավային Կովկասը, ապա նա պետք է ապահովի անսասան անվտանգության երաշխիքներ Հայաստանի համար և պահանջի բոլոր բանտարկյալների անվերապահ ազատ արձակումը։

«Փոխարենը՝ Հայաստանին տրվել է տնտեսական պայմանագիր, որը ծառայում է Ադրբեջանի շահերին՝ միաժամանակ Հայաստանին թողնելով իր սեփական մասնատված տարածքի ավելի փոքր մասը։ Ահա թե ինչու մենք պետք է դադարենք սա խաղաղության համաձայնագիր անվանել։ Դա տնտեսական գրավ է Հայաստանի ապագայի վրա, որտեղ տոկոսադրույքները սահմանվում են նրա թշնամիների կողմից»,- գրել է կայքը։