Որպես կանոն, ՀՀ-ում վարորդների կողմից վարորդական վկայականի կորստի կամ վարելու իրավունքից զրկվելու հետ կապված իրավիճակները կարգավորվում են «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» օրենքով, Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքով, ինչպես նաև ՀՀ ՆԳՆ ճանապարհային ոստիկանության կողմից սահմանված վարչական և քննային ընթացակարգերով։

Այս երկու իրավիճակները թե՛ իրենց իրավական բնույթով, թե՛ հետևանքներով էապես տարբեր են․ առաջինը վերաբերում է միայն փաստաթղթի վերաթողարկմանը, իսկ երկրորդը՝ անձի վարելու իրավունքի սահմանափակմանը կամ դադարեցմանը։

Վարորդական վկայականի կորուստ

Վարորդական վկայականի կորուստը համարվում է վարչական-տեխնիկական բնույթի իրավիճակ, որի դեպքում անձը շարունակում է պահպանել վարելու իրավունքը, սակայն կորցնում է այդ իրավունքը հավաստող փաստաթուղթը։ Այս դեպքում վարելու իրավունքը չի դադարեցվում, և անհրաժեշտ է իրականացնել փաստաթղթի վերաթողարկում։

Այս դեպքում կիրառվում է վերաթողարկման կարգ, որը նախատեսված է ՀՀ ՆԳՆ վարչական ծառայությունների շրջանակում և իրականացվում է առանց վարորդական իրավունքի վերաքննության, եթե այն չի կասեցված կամ դադարեցված։

Վարորդը պարտավոր է դիմել ՃՈ, ներկայացնել անձը հաստատող փաստաթուղթ և համապատասխան դիմում, որից հետո սահմանված պետական տուրքի վճարումից հետո ստանում է նոր վարորդական վկայական։

Այս գործընթացը իրականացվում է վարչական կարգով և սովորաբար չի պահանջում վարորդական քննության վերահանձնում, եթե վարելու իրավունքը չի կասեցված կամ դադարեցված։

Վարորդական իրավունքից զրկում

Վարելու իրավունքից զրկումը արդեն իրավական պատասխանատվության միջոց է և նշանակում է, որ անձը օրենքով սահմանված ժամկետով կորցնում է մեքենա վարելու իրավունքը։ Սա կարող է կիրառվել վարչական կամ դատական որոշման հիման վրա՝ ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումների դեպքում։

Զրկման ժամկետները կարող են տարբեր լինել՝ կախված խախտման բնույթից և ծանրությունից, և որոշ դեպքերում կարող են ուղեկցվել նաև տուգանային միավորների համակարգի կիրառմամբ։ Վարելու իրավունքից զրկված անձը տվյալ ժամանակահատվածում որևէ դեպքում իրավունք չունի վարել տրանսպորտային միջոց, իսկ այդ պահանջի խախտումը կարող է առաջացնել լրացուցիչ վարչական կամ նույնիսկ քրեական պատասխանատվություն։

Զրկման ժամկետի ավարտից հետո, օրենքով նախատեսված դեպքերում, վարորդը կարող է վերականգնել իր իրավունքները՝ անհրաժեշտության դեպքում հանձնելով տեսական կամ գործնական քննություն։

ՀՀ օրենսդրության համաձայն՝

• զրկումը կիրառվում է վարչական կամ դատական որոշմամբ
• կարող է լինել 6 ամսից մինչև մի քանի տարի՝ կախված խախտման բնույթից
• որոշ դեպքերում առաջանում է նաև պարտադիր քննություն հանձնելու պահանջ

Գործող համակարգը հիմնված է նաև տուգանային միավորների մեխանիզմի վրա, որտեղ վարորդին սկզբում տրամադրվում է տարեկան 13 միավոր, և դրանց սպառման դեպքում կարող է առաջանալ վարելու իրավունքի դադարեցում կամ զրկում։

Վարելու իրավունքից զրկված անձը՝

• իրավունք չունի վարել մեքենա զրկման ողջ ընթացքում
• զրկման ընթացքում վարելը կարող է առաջացնել վարչական կամ նույնիսկ քրեական պատասխանատվություն
• իրավունքը վերականգնելու համար կարող է պահանջվել քննության վերահանձնում կամ օրենքով սահմանված ընթացակարգերի պահպանում

Այս երկու իրավիճակների միջև տարբերությունը հիմնարար է․ վարորդական վկայականի կորուստը վերաբերում է միայն փաստաթղթի բացակայությանը և լուծվում է վերաթողարկման միջոցով, մինչդեռ վարելու իրավունքից զրկումը նշանակում է իրավունքի սահմանափակում և պահանջում է օրենքով սահմանված վերականգնման ընթացակարգ։

Ծանուցում․ Սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։ Կոնկրետ իրավիճակներում անհրաժեշտ է դիմել իրավաբանի կամ համապատասխան պետական մարմնի։

Իրավաբան.net