Նոր Գորիսի հատակագիծը նախագծվել է 19-րդ դարի ռուսական քաղաքաշինությանը բնորոշ սկզբունքներով։ Հաշվի առնելով տեղանքի հնարավորությունները՝ բնակավայրի կառուցապատման համար ընտրվել է աշխարհի կողմերի նկատմամբ մի փոքր շեղված, փոխադարձաբար ուղղահայաց փողոցների ցանց, ըստ որի միմյանցից տարբեր հեռավորություններ ունեցող փողոցների հատումից առաջացել են քառակուսի՝ 106×106 մ ու քառանկյուն՝ 106×212 մ չափերի բնակելի թաղամասեր և 212×212 մ  չափերով հասարակական կենտրոն։ Առանցքային փողոցները նախագծվել են 24 մ լայնությամբ, իսկ մնացածները 17 մ։

Գտնվելով կարևոր ճանապարհների հանգուցակետում՝ Նոր Գորիսը արագ կառուցապատվել է և 1885 թ. պաշտոնապես ստանալով քաղաքի ստատուս՝ դարձել Զանգեզուրի գավառի առևտրական ու վարչական կենտրոնը։ Բնակավայրի տարածահատակագծային կառուցվածքի կիզակետը հանդիսացել է ռուսական եկեղեցին, որը գտնվել է հասարակական կենտրոնի երկրաչափական կենտրոնում՝ Ցերկովնայա և Սիսիանսկի առանցքային փողոցների հատման տեղում։ Եկեղեցու շուրջը զբաղեցնող տարածքը՝ հասարակական կենտրոնը, կառուցապատումից ազատ է եղել։ Նրա հյուսիսային հատվածը զբաղեցրել է քաղաքային այգին, իսկ հարավ-արևելյանը՝ Գորիսի համբավավոր շուկան։ Հասարակական կենտրոնը տարածքային կառուցապատում է ունեցել, որտեղ տեղ են զբաղեցրել վարչական, առևտրական շենքեր և ունևորների առանձնատներ։ Հարավից, արևելքից և արևմուտքից հրապարակ մտնող փողոցների վրա եղել են բազմաթիվ խանութներ, արհեստանոցներ, հասարակական և մշակութային ֆունկցիաներ ունեցող շենքեր։

Մինչև 20-րդ դարի սկիզբը Նոր Գորիսը զբաղեցնում էր հյուսիսից հարավ ձգվող նեղ հարթավայրի՝ համեմատաբար հարթ տարածքները։ Արևելքից այն սահմանափակվում էր Նաբերեժնայա, արևմուտքից՝ Պոդգոռնայա փողոցներով, հարավից՝ Կալին բաշ կոչվող հարթակի հարավային եզրով, իսկ հյուսիսում հասնում մինչև ներկայիս Դավիթ Բեկի (նախկին Մայիսմեկյան ) փողոցը։

1897թ. Հին ու Նոր Գորիսներում միասին 460 տուն կար, ընդհանուր բնակիչների քանակը՝ 3146 մարդ էր։ Այդ շրջանում Նոր Գորիսում կառուցված աչքի ընկնող շենքերից էին հայկական ու ռուսական եկեղեցիները, (ռուսական եկեղեցին սկսել է գործել 1897թ. այն քանդվել է 1926 թ.) դպրոցը, տպարանը, պասաժի խանութները, հյուրանոցը, լիմոնադի գործարանը, բաղնիքը։

Նոր Գորիսը տարածական ու ոճական իմաստով մի ամբողջական օրգանիզմ էր, որի առանձին կառույցներ միմյանց և շրջապատող բնության հետ խիստ ներդաշնակության մեջ էին։ Այն խիստ արտահայտված տարածական ակցենտներ չի ունեցել։ Միակ քաղաքաշինական դոմինանտը ռուսական եկեղեցին է եղել, որը նաև քաղաքի հատակագծային առանցքն էր և իշխում էր հասարակական կենտրոնը զբաղեցնող տարածության վրա։

Գորիսի երկրագիտական թանգարան