Ադրբեջանի կառավարամետ քաղաքացիական հասարակության մի խումբ անդամներ դիմել են ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսին՝ խնդրելով աջակցել 1990-ականների սկզբին Հայաստանից «արտաքսված ադրբեջանցիների վերադարձի իրավունքին»։ Բաց նամակը հրապարակվել է Վենսի՝ Ադրբեջան այցից մեկ օր առաջ, գրում է OC-media-ն։

Նամակում հիշատակվում է, այսպես կոչված, «Արևմտյան Ադրբեջանի» հայեցակարգը, որը նախատեսում է, որ Ղարաբաղյան առաջին պատերազմից առաջ Հայաստանից տեղահանված ադրբեջանցիներին պետք է թույլատրվի վերադառնալ։ Այս հայեցակարգը չի ներառում նմանատիպ դրույթ Ադրբեջանից տեղահանված հայերի համար և լայնորեն դիտվում է որպես հայկական տարածքի նկատմամբ իրեդենտիստական ​​​​պահանջների ընդունում։

Նամակը սկսվում է՝ ընդգծելով, թե «Ադրբեջանը պատմականորեն ներդրումներ է կատարել իր բազմազան կրոնական ժառանգության պաշտպանության գործում», մեջբերելով այնպիսի օրինակներ, ինչպիսիք են Վատիկանի հետ համագործակցությունը, կաթոլիկության աճը և վերջերս Բաքվում առաջին մորմոնական եկեղեցու բացումը։

Նամակում բացակայում է Բաքվում և այլ քաղաքներում ադրբեջանական ուժերի կողմից Հայ Առաքելական եկեղեցու տարածքների լայնորեն փաստաթղթավորված ոչնչացման և պղծման մասին, որը շարունակվում է Լեռնային Ղարաբաղի երկրորդ պատերազմից և 2023 թվականի վերջին հարձակումից հետո։ Մյուս կողմից, նամակում նկարագրվում է «ադրբեջանական կրոնական վայրերի ոչնչացումը հայկական ուժերի կողմից ադրբեջանցիների  տեղահանման ֆոնին»։

Նամակը հիմնականում կենտրոնացած էր այս վերջին մասի վրա՝ պնդմամբ, որ Վենսի «աջակցությունը արևմտյան ադրբեջանցիների իրենց պատմական հայրենիքներ խաղաղ վերադարձին և Հայաստանում ադրբեջանցի ժողովրդի ավերված կրոնական և մշակութային ժառանգության վայրերի վերականգնմանը կարող է նշանակալի քայլ լինել ճիշտ ուղղությամբ»։

«Մինչդեռ Արևմտյան Ադրբեջանի համայնքը ձգտում է կառուցողական երկխոսության խաղաղ վերադարձի վերաբերյալ, այս ջանքերը դեռևս փոխադարձ չեն ստացվել:

Վերջին հաշվով, արդար և երկարատև խաղաղությունը պետք է ներառի այս անձանց հաշտեցումը և անվտանգ վերադարձը իրենց նախկին տներ»,- եզրափակվում է նամակը, որում կրկին չեն հիշատակվում Լեռնային Ղարաբաղի հայերը և այլ հայեր, որոնք հարկադրաբար լքել են իրենց տները: