Հայաստանի անկախությունից հետո՝ 1990-ականներից սկսած, տարբեր բնակավայրերում հայտնվեցին մարդիկ, ովքեր շարադրեցին հարազատ գյուղի՝ իրենց բնօրրանի պատմությունը։ Այդպիսով, բազում դեմքեր, դեպքեր, իրադարձություններ փրկվեցին մոռացության  թանձր մշուշից և փոխանցվեցին հաջորդ սերունդներին։ Գրավիչն այն է, որ այդ հայրենանվեր նախաձեռնությունը շարունակվում է նաև մեր օրերում, նվիրյալներ միշտ էլ գտնվում են։

Ահավասիկ, մեր թերթի մեծ բարեկամ, խորհրդային տարիների մեծ համարում ունեցող «Ավանգարդ» թերթի նախկին գլխավոր խմբագիր Գագիկ Հայրումյանն ընթերցողի սեղանին է դրել «Հին Գորիս կամ Ձագեձորից մինչև Վերիշեն» աշխատությունը։ Այն ամփոփող երկու մեծադիր գրքի թողարկումն իրականացվել է պոլիգրաֆիական բարձր մակարդակով, գունավոր տպագրությամբ։  Մի խոսքով, Գագիկ Հայրումյանն իրեն բնորոշ աշխատասիրությամբ համագյուղացիների (և ոչ միայն) մեջ վառ պահեց Վերիշենի՝ Հին Գորիսի պատմական հիշողությունը։

Աշխատության առաջին գիրքը բովանդակում է գյուղի աշխարհագրությունը, պատմությունը, բնակչությունը, կենցաղն ու սովորույթները, տարբեր ժամանակների տնտեսական հարաբերությունները։ Առանձին բաժիններում անդրադարձ է կատարվում կրթական համակարգին, գիտությանը, հասարակական-քաղաքական կյանքին, մշակույթին ու առողջապահությանը։ Ներկայացվում են խոհանոցն ու ավանդական ճաշերը։

Երկրորդ գիրքը ներկայացնում է գյուղի տոհմագրությունը, որն ընդգրկում է ավելի քան 200 տարի՝ 19-րդ դարի սկզբից մինչև 2019 թվականը։ Այն պարունակում է գյուղի տոհմերի, գերդաստանների և ընտանիքների մասին տվյալներ, ինչպես նաև Մինքենդից՝ 1905 թ․ հայ-թաթարական հակամարտությունների հետևանքով, Հին Գորիս գաղթած ընտանիքների տոհմագրությունը։

Գիրքը ներառում է նաև գյուղի անունադարանը։

Աշխատության մեջ շարադրված հարուստ փաստական նյութը քաղված է Հայաստանի ազգային, Ռուսաստանի Դաշնության պետական, զինվորական, սոցիալ-քաղաքական պատմության պետական արխիվների փաստաթղթերից, մամուլում հրապարակված հոդվածներից, առկա գրականությունից և այլ աղբյուրներից։

Երկհատորյակի հրատարակման նախապատրաստումը և տպագրությունն իրականացվել է Սպարտակ Ամարյանի ընտանիքի ֆինանսական օժանդակությամբ։

Շնորհավորում ենք Գագիկ Հայրումյանին՝ այս շքեղ հրատարակությունն ընթերցողի սեփականությունը դարձնելու համար, մաղթում ամուր առողջություն, մերօրյա մարտահրավերներին դիմակայելու տոկունություն, ստեղծագործական թարմ ներշնչանքներ։

Վահրամ Օրբելյան