Հորդորակ հայերեն ընդունելի համարժեքներ ունեցող օտար բառերից խուսափելու մասին (17-րդ թողարկում)

03.08.2020 17:47
10913

Ուրախալի է, որ պաշտոնյաների, լրագրողների ու նույնիսկ համացանցի լեզուն աստիճանաբար մաքրվում է վաղուց արմատացած օտար բառերից, որոնց տեղը հայերեն տարբերակներն են զբաղեցնում։ Մյուս կողմից էլ տարբեր պատճառներով օտար ուրիշ բառեր են հայտնվում հայերեն խոսքում՝ սահմանափակելով հայերեն բառերի «տարածքը»։ Օտար շատ բառեր էլ տակավին չեն նահանջում։

Ահա օտար բառերի հերթական ցանկը, որում զետեղված են մեր բառապաշարում շարունակ կիրառվող բառեր։ Առաջարկում ենք այսուհետև դրանք փոխարինել հայերեն ճիշտ և բարեհունչ տարբերակներով։

  1. անտիսեպտիկ – հականեխիչ
  2. ատաշե – կցորդ
  3. գամակ – ցանցաճոճ
  4. էպոխա – դարաշրջան
  5. էքսպրոպրիացիա – ունեզրկում, բռնագրավում, սեփականազրկում
  6. իդեոլոգիա – գաղափարախոսություն, գաղափարաբանություն
  7. ինստանցիա – ատյան
  8. ինտերնացիոնալ – միջազգային
  9. ինֆեկցիա – վարակ
  10. լեքսիկա – բառապաշար, բառամթերք
  11. հալյուցինացիա – զգայախաբություն, զգայապատրանք, պատրանք
  12. մաստեր կլաս – վարպետության դաս
  13. մարգինալ – լուսանցքային, երկրորդական, անկարևոր, ոչ էական
  14. միմիկա – դիմախաղ
  15. յախտա – 1. զբոսանավ, 2. մարզանավ, 3. առագաստանավակ
  16. նաիվ – 1. պարզ, պարզունակ, 2. միամիտ, դյուրահավատ, հիմարավուն
  17. շկալա – սանդղակ
  18. պրեվենտիվ – կանխարգելիչ, կանխիչ, նախապաշտպանական, նախազգուշական
  19. պրիվատիզացիա – մասնավորեցում, սեփականաշնորհում
  20. պրիվիլեգիա – արտոնություն, առավելություն, առանձնաշնորհ
  21. ռեալիզացիա – 1. իրականացում, իրագործում, 2. իրացում
  22. ռեֆորմ – բարեփոխում, բարեփոխություն, բարենորոգություն
  23. սելեկցիա – 1. ընտրություն, ընտրանք, ընտրում, ընտրանի, 2. ընտրասերում
  24. ստերեոտիպ – 1. կարծրատիպ, կարծրույթ 2. նախատիպ, կաղապար
  25. ստրուկտուրալ – կառուցվածքային
  26. տեռորիստ – ահաբեկիչ
  27. տրավմա – վնասվածք, ցնցում, ջղացնցում
  28. փարթի – խնջույք, երեկույթ
  29. օդիոզ – նողկալի, զարհուրելի, գարշելի, խորշելի, զզվելի, ատելի, տհաճ
  30. օրիենտիր – կողմնորոշիչ

 

Լեզվի կոմիտե 

Նորավանի խաչմերուկից մինչև Գորիս և Տաթև ավտոճանապարհները փակ են բոլոր տեսակի տրանսպորտային միջոցների համար

22.01.2026 20:23

Այս ամսվա ընթացքում 20,000 թոշակառու իր թոշակը կստանա Սամվել Կարապետյանի ստեղծած ընկերությունների վճարած հարկերից․ Նարեկ Կարապետյան

22.01.2026 19:34

Իշխանությունը ժողովրդին ծառայելու մասին է, ոչ թե բարձր աշխատավարձերի ու միլիոնավոր պարգևավճարների. «Մեր ձևով»-ի խոսնակ

22.01.2026 18:37

Հանրագիր․ Տաթև գյուղի վարչական ղեկավար Գոռ Մինասյանի ազատ արձակման պահանջով

22.01.2026 16:46

Նարեկ Կարապետյան. «Մեծ բիզնեսի և տարբեր տնտեսական ծրագրերի հաշվին՝ բյուջեն տասնյակ տոկոսներով ավելանալու է, և չի լինելու փոքր բիզնեսին հարկելու կարիքը»

22.01.2026 16:18

Այս երկրների առաջնորդներից շատերը դարձել են իմ ընկերը. Թրամփը՝ իր միջնորդությամբ հակամարտությունը դադարեցրած երկրների ղեկավարների մասին

22.01.2026 16:02

TRIPP-ը կվերաձևավորի Հարավային Կովկասի աշխարհաքաղաքականությունը. ԱՄՆ Ատլանտյան խորհրդի անդրադարձը

22.01.2026 15:57

Բայրամովը ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարի տեղակալի հետ քննարկել է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների կարգավորման հարցը

22.01.2026 15:27

19 երկրների առաջնորդներ, այդ թվում նաև ԱՄՆ-ն՝ ստորագրել են «Խաղաղության խորհրդի» կանոնադրությունը

22.01.2026 15:20

«Եթե ադրբեջանցիների հետ կարողանում են էդ նավթը, բենզինն ու ցորենը բերել, թող մեր զոհված երեխաների մարմիններն էլ Արցախից բերեն այստեղ»

22.01.2026 14:56

Եպիսկոպոսաց ժողովի կանոնականությունը որևէ կերպ չի պայմանավորվում գումարման վայրով. Մայր Աթոռի հայտարարությունը

22.01.2026 14:54

Փաշինյանը Դավոսում մասնակցում է «Խաղաղության խորհրդի» նիստին և Կանոնադրության ստորագրման արարողությանը

22.01.2026 14:52