5oC0oC4oC2oC
263
Թումանյան ասելով մարդիկ իրենց մտապատկերում ունենում են Թումանյան բանաստեղծին, ապա արձակագրին, բայց ահա Թումանյան հրապարակախոսին հազվադեպ են մտաբերում։ Շատ ափսոս, քանզի իր հրապարախոսական հոդվածներում արտահայտել է մտքեր, որոնք, ասես, մեր օրերի համար են ասված և գրված։
Դրանք ամենևին չեն կորցրել թարմությունը, առավել ևս՝ այժմեականությանը։ <Դառնացած ժողովուրդ> հոդվածը 1910-ին է գրել, հրապարակման եզրահանգումն այսօր մեր հասարակությանն է վերաբերում։ «Ուրիշ ճանապարհ չկա, ներսից է լինելու հաստատ փրկությունը, որովհետև ներսից ենք փչացած»։
«Անկեղծ չենք» հոդվածում (1907) դառնությամբ գրում է, որ կեղծիքն ահռելի չափերի է հասել իր օրերում, ապա հավելում․ «Մի ժողովուրդ, որ այսքան կեղծիքներ ու կեղծավորներ ունի, այսքան խարդախներ ու խաչագողներ, չի սիրվիլ, որքան կուզե խելոք լինել, որքան կուզե գոռա, թե կուլտուրական եմ ես․․․»։
Թումանյանի մի եզրահանգում ժամանակակիցներիս ևս լուրջ մտահոգությունների տեղիք պիտի տա․ «Էդպես էլ ժողովուրդ չդառանք, մնացինք խալխ»։
Ընթերցենք նաև Թումանյանի հրապարակախոսությունը։
Վահրամ Օրբելյան
