Այցի մեխը լինելու են անվտանգային խնդիրները, իրանական շահերից չի բխում, որ վտանգվի Հայաստանի հետ իր սահմանը․ Վարդան Ոսկանյանը՝ Զարիֆի այցի մասին

25.05.2021 21:50
2079

Իրանագետ Վարդան Ոսկանյանի խոսքով՝ Իրանի արտգործնախարար Մոհամադ  Ջավադ Զարիֆի այցը Բաքու առավել շատ պայմանավորված է նրանով, որ ցանկանում է հավասարակշռություն պահել․ իրանցի արտգործնախարարի նպատակը Երևան այցելելն է, այստեղ են լինելու խոսելիքները։ Նա Tert.am-ի հետ զրույցում նշեց, որ Բաքվում եղած հանդիպման վերաբերյալ հրապարակումներից դատելով, այնտեղ քննարկվել են հարցեր, որոնք արդեն վաղուց արծարծվում են ադրբեջանաիրանական օրակարգում, և նոր բան չկար։

«Երևան այցի մեխը, ակնհայտ է, լինելու են անվտանգային խնդիրները։ 44-օրյա պատերազմից հետո ստեղծվել է մի իրավիճակ, երբ Իրանի համար մեր տարածաշրջանում ի հայտ են եկել նոր մարտահրավերներ և ռիսկեր, ընդ որում, այդ մարտահրավերներն ու ռիսկերը ընդհանուր են՝ նաև Հայաստանի շահերը հաշվի առնելով»,- ասաց նա։

Նշենք, որ ըստ Ադրբեջանում Իրանի դեսպանության տարածած հաղորդագրության, Իրանի արտգործնախարար Մոհամադ Ջավադ Զարիֆը Բաքվում հանդիպել է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հետ։ Կայացած հանդիպմանը քննարկել են Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև կրակը դադարեցնելուց հետո տարածաշրջանի առկա իրավիճակը, հայ-ադրբեջանական սահմանային լարվածությունը, ինպես նաև՝ Ադրբեջանի, Իրանի ու Հայաստանի միջև հաղորդակցության միջանցքներն ու երկաթուղային ուղիները։ Հաղորդագրությունում նշվում է նաև, որ հանդիպմանը անդրադարձ է կատարվել նաև Ադրբեջանի տարածքի ականազերծման աշխատանքներին և տարածաշրջանում ենթակառուցվածքների վերականգնմանը Իրանի մասնակցության հնարավորությունը։ Իրանի արտգործնախարարը վաղը ժամանելու է Երևան։

Երևան այցի օրակարգում, ըստ Վարդան Ոսկանյանի, մեկ այլ կարևոր խնդիր էլ կա, որին հանդիպմանը պետք է անդրադառնալ։

«Ռազմաքաղաքական հնարավոր զարգացումներին արձագանքելու համատեղ ջանքերերի մասին պետք է լինեն բանակցություններ։ Կարևոր թեմա է նաև պատերազմից հետո ճանապարհների ապաշրջափակման թեման։ Արդեն իսկ խոսք է գնում իրանական Ջուլֆա–Հին Ջուղա–Երասխ, այսինքն՝ Իրան-Նախիջևան-Հայաստան և հնարավորության դեպքում՝ Հայաստանից դեպի Վրաստան՝ Սևծովյան տարածաշրջան իրանական երկաթուղային ելք ապահովելու մասին։ Մյուս կողմից՝ իրանցիները վերջին շրջանում շատ ակտիվորեն առաջ են մղում Պարսից ծոցը Սև ծովին միացնելու հաղորդակցության հարցը, որը վերաբերում է Հայաստանի Սյունիքի մարզի և Հյուսիս-Հարավ ավտոմայրուղու շինարարությանը։ Այդ ծրագրով իրանցիները չափազանց շահագրգիռ են՝ հաշվի առնելով հատկպես այն հանգամանքը, որ Բաքվից անընդհատ հնչում են այսպես կոչված, «Զանգեզուրյան միջանցքի» վերաբերյալ լկտի հայտարարութուններ, ուստի  իրանցիները փորձում են ոչ միայն կանխել նման միջանցքի ստեղծումը, այլ նաև Հայաստանին առաջարկել այլընտրանք՝ Հյուսիսը Հարավին կապող՝ Պարսից ծոցը Սև ծովին կապող այդ ճանապարհային հաղորդակցության ուղին»,- ասաց նա։

Անդրադառնալով Սյունիքի մարզում ադրբեջանցի զինված ուժերի տեղակաման և հայ-ադրբեջանական նոր սահմանների որոշման հնարավոր գործընթացի վերաբերյալ իրանական վրաբերմունքին, նաև նրան, որ հայտարարել են, որ չեն ընդունի իրանի սահմանների հետ կապված որևէ փոփոխություն, Վարդան Ոսկանյանը նշեց, որ հայ-իրանական սահմանը իրանական քաղաքական և քաղաքագիտական շրջանակները դիտարկում են որպես Իրանի աշխարհաքաղաքական հնարավորությունների կարևորագույն հատված։

«Իրանական շահերից որևէ կերպ չի բխում, որ այդ սահմանը չգործի, այդ սահմանը լինի  վտանգված, լինեն մարտահրավերներ կամ ռիսկեր այդ սահմանի վերաբերյալ, ուստի իրանցիներն իրենցից կախված ամեն ինչ անելու են, կարծում եմ, նաև ռազմաքաղաքական ոլորտում, որպեսզի ապահովվի Հայաստանի Հանրապետության տարածքային ամբողջականության հետ կապված ռիսկերի չեզոքացումը։ Խոսքը հատկապես Սյունիքի մարզի մասին է, որը կապող օղակն է մնացյալ Հայաստանի և Իրանի Իսլամական Հանրապետության միջև, և որի անվտանգությամբ իրացիները պակաս հետաքրքրված չեն, քան հայաստացիները»,- ասաց նա։

Պատասխանելով դիտարկմանը, թե ինչ է կարծում ՀՀ իշխանությունները ինչպես են համագործակցում այս հարցերի վերաբերյալ Իրանի հետ, Վարդան Ոսկանյանը նշեց, որ Հայաստանում, ցավոք սրտի, չկա կենտրոնացված իշխանություն։

«Մենք տեսնում ենք, որ նույնիսկ հայտարարությունների մակարդակում չկա համապատասխանություն, օրինակ՝ արտգործնախարարության  և վարչապետի աթոռը զբաղեցնող անձի միջև։ Հետևաբար Հայաստանի միասնական որոշման մասին խոսելը բավականին դժվար է դառնում։ Եթե հաշվի առնենք ՀՀ արտգործնախարարության հայտարարությունն այդ սահմանագծման և սահմանի որոշման գործընթացի մասին, ապա ակնհայտ է դառնում, որ արտգործախարարության ներկայացուցիչները փորձում են որոշակի հեռավորություն պահպանել վարչապետի աթոռը զբաղեցնող անձինց և հանդես գալ սեփական դիրքորոշումներով։ Անշուշտ, դրանք բավական զգուշավոր են, բայց կարծում եմ, այդուհանդերձ դրանց մեջ հայամետ շեշտադրումներ կան։ Հետևաբար խնդիր է ծագում նաև միջպետական հարաբերություններում, և իրանցիների համար էլ որոշակի բարդություններ են ի հայ գալիս հասկանալու Հայաստանից հնչող ուղերձները»,- ասաց նա։

Ըստ իրանագետի, ամեն դեպքում, անկհայտ է նաև, որ հայ-իրանական հարաբերությունները, անկախ տվյալ պահին իրեն Հայաստանում դեռևս իշխանություն համարող վարչախմբի գոյությունից, պետք է պահպանվեն և զարգանան։

«Դա պետք է անել՝ հատկապես հաշվի առնելով վերջին շրջանում ի հայտ եկած նոր մարտահրավերներ ըու ռիսկերը, որոնք իրենց մեջ ներառում են նաև թշնամական ուժերի կողմից Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխան տարածքի թեև փոքր, բայց այդուհանդերձ, ինչ-որ մասերի բռնազավթում»,- ասաց նա։ 

Երևանում և 8 մարզերում լույս չի լինելու

18.04.2024 11:26

Գանձասարն էլ ավելի ամրապնդեց առաջատարի դիրքը

18.04.2024 11:02

Տարածաշրջանի երկրները կարող են ապավինել Իրանի զինված ուժերին․ Ռայիսի

17.04.2024 20:33

Կարասին․ «Խաղաղապահների դուրսբերումը Փաշինյանի կայացրած որոշման տրամաբանական հետևանքն է»

17.04.2024 20:22

Ռուս խաղաղապահներին դուրս բերելու որոշումը կայացրել են ՌԴ-ի և Ադրբեջանի բարձրագույն ղեկավարությունները. Հաջիև

17.04.2024 17:32

Ադրբեջանը նախատեսում է վերшցնել հայերի ներկայության հետքը ԼՂ-ում. խաղաղապահները կարող էին բողոքել դրա դեմ և կոնֆլիկտի պատճառ դառնալ. Զատուլինը՝ դուրսբերման մասին

17.04.2024 17:28

Ռուս խաղաղապահների անձնակազմն ու զինտեխնիկան դուրս են բերվել Դադիվանքից. APA

17.04.2024 15:15

ՔԿ-ն Սամվել Վարդանյանի նկատմամբ բռնություն կիրառելու հաղորդման հիման վրա վարույթ նախաձեռնելու հիմքերն է ուսումնասիրում

17.04.2024 14:22

Պեսկովը հաստատեց՝ սկսվել է ռուս խաղաղապահների դուրսբերման գործընթացը Լեռնային Ղարաբաղից

17.04.2024 14:18

Տնտեսագետ. 5-6 տարվա ընթացքում կրթությունը Հայաստանում թանկացել է 20-30 տոկոսով

17.04.2024 14:18

Ոսկեպարի բնակիչներին Փաշինյանը ներկայացրել է Ադրբեջանի հետ սահմանազատման գործընթացում առկա իրավիճակը

17.04.2024 14:15

ՀՀ վարչապետը կրկին այցելել է Ոսկեպար, հանդիպել տեղի բնակիչների հետ

17.04.2024 14:13