Ռուսաստանի ԱԳՆ-ն հայտարարություն է տարածել Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության գոտում Ռուսաստանի, Ադրբեջանի և Հայաստանի ղեկավարների միջև կնքված հրադադարի համաձայնագրի 5-ամյակի կապակցությամբ։

Հայտարարությունն ամբողջությամբ՝ ստորև․

«2025 թվականի նոյեմբերի 9-ին լրանում է Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինի, Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահ Իլհամ Ալիևի և Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության գոտում լիակատար հրադադարի և բոլոր ռազմական գործողությունների դադարեցման մասին հայտարարության ստորագրման 5-ամյակը: Երեք երկրների ղեկավարների միջև ժամեր տևած բանակցությունները վերջ դրեցին արյունահեղությանը և մեկնարկեցին տարածաշրջանում խաղաղությունը վերականգնելու մի շարք միջոցառումներ:

2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի հայտարարության համաձայն՝ տեղակայված ռուսական խաղաղապահ զորակազմը (ՌԽԶ) անփոխարինելի ներդրում է ունեցել իրավիճակի կայունացման և տարածաշրջանում անվտանգության ապահովման գործում, այդ թվում՝ մեր զինվորների կյանքի գնով: Խաղաղապահ գործողության մեկնարկից ի վեր Ռուսաստանի քաղաքացիական պաշտպանության ուժերի կողմից իրականացվել է 2,550.2 հեկտարի մաքրում պայթունավտանգ նյութերից, ականազերծել է ավելի քան 689 կիլոմետր ճանապարհ, ստուգվել 1,940 շենք և հայտնաբերվել ու չեզոքացվել 26,794 պայթուցիկ վտանգավոր նյութ։ Ապահովվել է 31 սոցիալապես նշանակալի օբյեկտի, 40 կիլոմետր կապի գծերի և 20 կիլոմետր գազատարների շահագործումը։ Կազմակերպվել է կալանավորվածների և ռազմագերիների փոխանակում. ընդհանուր առմամբ՝ վերադարձվել է 213 անձ, որոնցից 189-ը՝ Հայաստան, իսկ 24-ը՝ Ադրբեջան։

2023 թվականի սեպտեմբերին ռազմական գործողությունների վերսկսումից հետո ռուս զինծառայողները նպաստել են հրադադարի ռեժիմի պահպանմանը, ապահովել քաղաքացիական բնակչության անվտանգությունը, տեղավորել են մոտ 5,000 քաղաքացիական անձանց, այդ թվում՝ ավելի քան 2,000 երեխաների իրենց տեղակայման կետերում և դիտակետերում, ինչպես նաև երաշխավորել են հայ բնակչության անվտանգ անցումը դեպի Հայաստան։ Խաղաղապահները շարունակել են կատարել իրենց պարտականությունները մինչև 2024 թվականի հունիսի 12-ին հայրենիք վերադառնալը։

2021 թ-ի հունվարի 11-ի գագաթնաժողովում Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի առաջարկությամբ՝ որոշում կայացվեց ստեղծել եռակողմ աշխատանքային խումբ՝ Ադրբեջանի և Հայաստանի փոխվարչապետների և Ռուսաստանի փոխվարչապետի համատեղ նախագահությամբ, տարածաշրջանում բոլոր տնտեսական և տրանսպորտային կապերն ապաշրջափակելու համար։ Խումբը զգալի աշխատանք է կատարել Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև տրանսպորտային ուղիների հաստատման ինչպես իրավական շրջանակի, այնպես էլ տեխնիկական պարամետրերի համակարգման գործում։

2021 թվականի նոյեմբերի 26-ին Սոչիում երեք երկրների ղեկավարները համաձայնության եկան Ռուսաստանի Դաշնության խորհրդատվական օգնությամբ ստեղծել հանձնաժողովներ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև պետական սահմանի սահմանագծման և սահմանազատման համար։

2022 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Սոչիում կայացած հանդիպման ժամանակ պետությունների ղեկավարներն ընդգծեցին Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության պայմանագրի կնքման ակտիվ նախապատրաստման կարևորությունը՝  Ռուսաստանի Դաշնության օգնությամբ տարածաշրջանում կայուն և երկարաժամկետ խաղաղության հասնելու համար՝ հիմնվելով առկա զարգացումների վրա։ Նրանք նաև համաձայնեցին ջանքեր գործադրել չլուծված հարցերի, այդ թվում՝ մարդասիրական հարցերի լուծման համար։

Միասին վերցրած՝ չորս բարձր մակարդակի հայտարարությունները կազմում են խաղաղության գործընթացի ճանապարհային քարտեզը։ Այս համաձայնագրերը մնում են ուժի մեջ և արդիական։ Եռակողմ ձևաչափով ստեղծված կարևոր հիմքերն ակտիվորեն օգտագործվում են ադրբեջանական և հայկական կողմերի կողմից, այդ թվում՝ անմիջական երկխոսության մեջ։ Այս համատեքստում ռուսական կողմը դրականորեն է գնահատում Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության և միջպետական հարաբերությունների հաստատման մասին համաձայնագրի նախագծի նախաստորագրումը Ադրբեջանի և Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարների կողմից Վաշինգտոնում 2025 թվականի օգոստոսի 8-ին։

Բաքուն և Երևանը դեռ շատ անելիքներ ունեն երկկողմ հարաբերությունների կարգավորման գործընթացն անշրջելի դարձնելու համար, այդ թվում՝ խաղաղության պայմանագրի ստորագրումը, Հարավային Կովկասի բոլոր երկրների և նրանց անմիջական հարևանների շահերից ելնելով՝ տրանսպորտային և տնտեսական կապերի վերականգնումը, պետական սահմանի արդարացի սահմանագծումը և սահմանազատումը, ինչպես նաև քաղաքացիական հասարակության հետ արդյունավետ կապերի հաստատումը։ Ռուսաստանը պատրաստ է շարունակել իր ադրբեջանցի և հայ գործընկերներին համապարփակ օգնություն ցուցաբերել բոլոր ոլորտներում, այդ թվում՝ «3+3» տարածաշրջանային համագործակցության հարթակի (Ադրբեջան, Հայաստան, Վրաստան, Ռուսաստան, Իրան և Թուրքիա) շրջանակում»։