ՀՀ-ի և Ադրբեջանի միջև ռազմական հակամարտության վերսկսումը քիչ հավանական է, սակայն լիակատար խաղաղության համար խոչընդոտները պահպանվում են․ Fitch Ratings

20.08.2025 10:35
474

Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության շրջանակային համաձայնագիրը դրական քայլ է դեպի համապարփակ համաձայնագիր և նվազեցնում է ռազմական գործողությունների վերսկսման ռիսկը, չնայած խոչընդոտները մնում են․ այս մասին նշվել է Fitch Ratings-ի կանխատեսման մեջ:

Ինչպես նշվել է, խաղաղության համաձայնագրի հասնելը, հավանաբար, անմիջապես չի ազդի որևէ երկրի վարկանիշների վրա, բայց կարող է նպաստել միջնաժամկետ վարկային դրական միտումներին, մասնավորապես՝ ընդլայնված առևտրի միջոցով, որը կարող է խթանել աճը, չնայած դա դժվար է քանակապես գնահատել։

ԱՄՆ միջնորդությամբ կնքված և Վաշինգտոնում օգոստոսի 8-ին ստորագրված համատեղ հռչակագիրը երկու երկրներին պարտավորեցնում է ընդունել խորհրդային դարաշրջանի սահմանները, հրաժարվել զինված ուժի կիրառումից և նախատեսում է «անարգել կապ» Ադրբեջանի և նրա Նախիջևանի էքսկլավի միջև՝ Հայաստանի տարածքով: Երրորդ կողմի դիտորդների մասնակցության դադարեցումը կբավարարի Ադրբեջանի վաղեմի պահանջը։

«Հռչակագիրը համապատասխանում է մեր այն սպասումներին, որ ռազմական հակամարտության վերսկսումը քիչ հավանական է, սակայն այն նախնական շրջանակ է՝ առանց տարանցիկ միջանցքի կառուցման կամ պարտավորեցնող պայմանագիր կնքելու համաձայնեցված ժամանակացույցի։ Տնտեսական աճի, կառավարության եկամուտների և առևտրի նյութական օգուտները տեսնելու համար կպահանջվի առնվազն մի քանի տարի։

Fitch-ը հասկանում է, որ Հայաստանը, հավանաբար, չի զիջի ինքնիշխանությունը միջանցքի նկատմամբ, որը հայտնի է « Թրամփի երթուղի՝ միջազգային խաղաղության և բարգավաճման համար» (TRIPP) անունով։ Այն կկառուցվի և, հավանաբար, կշահագործվի ամերիկյան ընկերությունների կողմից», -գրել է կենտրոնը։

Ընդգծվել, որ ադրբեջանական ևս մեկ պահանջ՝ Հայաստանի Սահմանադրության մեջ փոփոխություններ կատարելու հանրաքվեն, քաղաքականապես դժվար է և անհավանական մինչև 2026 թվականի կեսերի խորհրդարանական ընտրությունները։

Աշխարհաքաղաքական ռիսկերի կայուն կրճատումը կարող է խթանել Հայաստանի աճը և նվազեցնել արտարժույթի անկայունությունը և հարկաբյուջետային ռիսկերը՝ միջնաժամկետ հեռանկարում՝ պաշտպանական ծախսերի կրճատման միջոցով։ Ադրբեջանի համար լարվածության նվազումը կարող է խթանել ներքին բարեփոխումների վրա ավելի մեծ կենտրոնացումը, ինչպիսիք են տնտեսական դիվերսիֆիկացիան և կառավարման ամրապնդումը, չնայած որ թափը սահմանափակ է թվում։

Հայաստանի համար աշխարհաքաղաքական ռիսկերի կայուն կրճատումը և Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորումը կախված են խաղաղության վերջնական պայմաններից և գործարքի իրականացումից։ Հայաստանի կայուն բարելավումը, հավանաբար, ժամանակ կպահանջի։

Ցամաքով շրջափակված Հայաստանի առևտրի մեծ մասն անցնում է Վրաստանով, ուստի՝ եվրոպական շուկաներ տանող ավելի արագ այլընտրանքային ուղիները, մասնավորապես՝ Թուրքիայի միջոցով, կաջակցեն Հայաստանի միջնաժամկետ տնտեսական աճի հեռանկարներին։ Fitch-ը չի ներառում այս գործոններն իր ներկայիս մակրոտնտեսական կանխատեսումներում՝ հաշվի առնելով բարձր անորոշությունը և խաղաղության գործընթացի շրջանակներում բանակցվող խոչընդոտները։

Երեք տասնամյակ տևած հակամարտությանը վերջ դնելու համար երկարատև խաղաղությունը կարող է նաև նվազեցնել Հայաստանի փոխարժեքի և հարկաբյուջետային ռիսկերը։ Վերջին տարիներին դրամն արժեզրկվել է լարվածության աճի ժամանակ։ Երկարձգվելու պարագայում՝ նման արժեզրկումը կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ Հայաստանի հիմնական վարկային չափանիշների վրա, այդ թվում՝ պետական պարտքի ՝ հաշվի առնելով արտարժույթով պարտքի մեծ մասը։

Խաղաղության համաձայնագրից Ադրբեջանի վարկանիշի աճի հավանականությունն ավելի ցածր է։
 

Սյունիքի երկու խոշոր հանքարդյունաբերողներն արձագանքել են չեխական կազմակերպության ուսումնասիրությանը

14.09.2026 15:56

Գանձասարի շուրջ վերջին զարգացումները խորացնում են անվստահությունը․ «Խաղաղության կամուրջ» նախաձեռնության հայաստանյան անդամների հայտարարությունը

14.09.2026 15:25

Մեր ձեռագրերում ազատ էջեր չկան. Մատենադարանի տնօրենը՝ Հիքմեթ Հաջիևին

14.09.2026 15:19

Հայաստան-Իրան սահմանին մաքսային ընթացակարգերը կպարզեցվեն․ ստորագրվել է նոր արձանագրություն

14.09.2026 14:18

Ավարտվեց ՀՀ դպրոցականների շախմատի 20-րդ օլիմպիադայի եզրափակիչ փուլը

14.09.2026 12:16

Ծավ բնակավայրի ջրի նմուշներում սնդիկի պարունակությունը գերազանցել է թույլատրելի շեմը

14.09.2026 11:56

Ինչո՞ւ Բաքուն այլևս չի «խնայում» Փաշինյանին. Սուրեն Սուրենյանց

14.09.2026 11:17

Հնագետ Համլետ Պետրոսյանը Հաջիևին մեղադրել է Գանձասարի պատմությունն աղավաղելու մեջ

14.09.2026 10:55

Արցախ Միությունը դատապարտում է Ադրբեջանի կողմից կազմակերպված դիվանագիտական շոու-այցը՝ որպես Արցախի հայկական ինքնության հերքման քարոզչական գործիք

14.09.2026 10:44

Խաչն ունեցեք ձեր սրտերում, մտքերում, հոգիներում. Միքայել սրբազանի քարոզը` Խաչվերացի տոնին

13.09.2026 16:11

4 տարի առաջ այս օրը Ադրբեջանն ագրեuիա իրականացրեց ՀՀ դեմ, թեև ՀՀ իշխանությունը շարունակում է շրջանցել այս հարձակումը. Աբրահամյան

13.09.2026 12:06

Կապանում իշխանության վիճակը լավ չի

12.09.2026 21:11