ՀՀ-ի և Ադրբեջանի միջև ռազմական հակամարտության վերսկսումը քիչ հավանական է, սակայն լիակատար խաղաղության համար խոչընդոտները պահպանվում են․ Fitch Ratings

20.08.2025 10:35
422

Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության շրջանակային համաձայնագիրը դրական քայլ է դեպի համապարփակ համաձայնագիր և նվազեցնում է ռազմական գործողությունների վերսկսման ռիսկը, չնայած խոչընդոտները մնում են․ այս մասին նշվել է Fitch Ratings-ի կանխատեսման մեջ:

Ինչպես նշվել է, խաղաղության համաձայնագրի հասնելը, հավանաբար, անմիջապես չի ազդի որևէ երկրի վարկանիշների վրա, բայց կարող է նպաստել միջնաժամկետ վարկային դրական միտումներին, մասնավորապես՝ ընդլայնված առևտրի միջոցով, որը կարող է խթանել աճը, չնայած դա դժվար է քանակապես գնահատել։

ԱՄՆ միջնորդությամբ կնքված և Վաշինգտոնում օգոստոսի 8-ին ստորագրված համատեղ հռչակագիրը երկու երկրներին պարտավորեցնում է ընդունել խորհրդային դարաշրջանի սահմանները, հրաժարվել զինված ուժի կիրառումից և նախատեսում է «անարգել կապ» Ադրբեջանի և նրա Նախիջևանի էքսկլավի միջև՝ Հայաստանի տարածքով: Երրորդ կողմի դիտորդների մասնակցության դադարեցումը կբավարարի Ադրբեջանի վաղեմի պահանջը։

«Հռչակագիրը համապատասխանում է մեր այն սպասումներին, որ ռազմական հակամարտության վերսկսումը քիչ հավանական է, սակայն այն նախնական շրջանակ է՝ առանց տարանցիկ միջանցքի կառուցման կամ պարտավորեցնող պայմանագիր կնքելու համաձայնեցված ժամանակացույցի։ Տնտեսական աճի, կառավարության եկամուտների և առևտրի նյութական օգուտները տեսնելու համար կպահանջվի առնվազն մի քանի տարի։

Fitch-ը հասկանում է, որ Հայաստանը, հավանաբար, չի զիջի ինքնիշխանությունը միջանցքի նկատմամբ, որը հայտնի է « Թրամփի երթուղի՝ միջազգային խաղաղության և բարգավաճման համար» (TRIPP) անունով։ Այն կկառուցվի և, հավանաբար, կշահագործվի ամերիկյան ընկերությունների կողմից», -գրել է կենտրոնը։

Ընդգծվել, որ ադրբեջանական ևս մեկ պահանջ՝ Հայաստանի Սահմանադրության մեջ փոփոխություններ կատարելու հանրաքվեն, քաղաքականապես դժվար է և անհավանական մինչև 2026 թվականի կեսերի խորհրդարանական ընտրությունները։

Աշխարհաքաղաքական ռիսկերի կայուն կրճատումը կարող է խթանել Հայաստանի աճը և նվազեցնել արտարժույթի անկայունությունը և հարկաբյուջետային ռիսկերը՝ միջնաժամկետ հեռանկարում՝ պաշտպանական ծախսերի կրճատման միջոցով։ Ադրբեջանի համար լարվածության նվազումը կարող է խթանել ներքին բարեփոխումների վրա ավելի մեծ կենտրոնացումը, ինչպիսիք են տնտեսական դիվերսիֆիկացիան և կառավարման ամրապնդումը, չնայած որ թափը սահմանափակ է թվում։

Հայաստանի համար աշխարհաքաղաքական ռիսկերի կայուն կրճատումը և Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորումը կախված են խաղաղության վերջնական պայմաններից և գործարքի իրականացումից։ Հայաստանի կայուն բարելավումը, հավանաբար, ժամանակ կպահանջի։

Ցամաքով շրջափակված Հայաստանի առևտրի մեծ մասն անցնում է Վրաստանով, ուստի՝ եվրոպական շուկաներ տանող ավելի արագ այլընտրանքային ուղիները, մասնավորապես՝ Թուրքիայի միջոցով, կաջակցեն Հայաստանի միջնաժամկետ տնտեսական աճի հեռանկարներին։ Fitch-ը չի ներառում այս գործոններն իր ներկայիս մակրոտնտեսական կանխատեսումներում՝ հաշվի առնելով բարձր անորոշությունը և խաղաղության գործընթացի շրջանակներում բանակցվող խոչընդոտները։

Երեք տասնամյակ տևած հակամարտությանը վերջ դնելու համար երկարատև խաղաղությունը կարող է նաև նվազեցնել Հայաստանի փոխարժեքի և հարկաբյուջետային ռիսկերը։ Վերջին տարիներին դրամն արժեզրկվել է լարվածության աճի ժամանակ։ Երկարձգվելու պարագայում՝ նման արժեզրկումը կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ Հայաստանի հիմնական վարկային չափանիշների վրա, այդ թվում՝ պետական պարտքի ՝ հաշվի առնելով արտարժույթով պարտքի մեծ մասը։

Խաղաղության համաձայնագրից Ադրբեջանի վարկանիշի աճի հավանականությունն ավելի ցածր է։
 

Ռուսաստանը պատրաստ է հարթակ տրամադրել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության պայմանագիր կնքելու համար. ՌԴ ԱԳՆ

04.06.2026 17:19

Կառավարությունն Արցախից տեղահանված հազարավոր քաղաքացիների կազատի մի շարք վարկային պարտավորություններից

04.06.2026 17:15

«Հայաստան» կուսակցությունների դաշինքի պատգամավորի թեկնածու Հովհաննես Հարությունյանի ուղերձը ԱԺ ընտրությունների առիթով

04.06.2026 16:54

Տեղամասային ընտրական հանձնաժողովների անդամներն օրենքի խախտմամբ մասնակցում են ՔՊ քարոզարշավին

04.06.2026 16:22

Սելջուկների արշավանքից հազար տարի անց․ նոր գրոհ Սյունիքի գյուղերի դեմ՝ 48 դպրոցի փակման ուրվականը, որը կարող ենք հօդս ցնդեցնել հունիսի 7-ին

04.06.2026 15:45

ԲԱՑԱՀԱՅՏՈՒՄ․ 43 պետական աշխատողի ընտրատեղամասը տարել են այն գյուղ, որտեղ նախագահում է ՔՊ-ական կոմունալի պետը

04.06.2026 15:41

Սյունիքի ՔՊ-ականները Գորիսում տնօրենների հավաք են արել

04.06.2026 15:25

Հավաքագրում են Հայաստանում ապրած ադրբեջանցիների տվյալները․ «Իշխանություն» լրատվական

04.06.2026 15:17

ԱՄՆ-ն հավանություն է տվել TRIPP-ի զարգացման ընկերության հիմնմանը

04.06.2026 15:10

Մեր հայրենակցի վեցերորդ գիրքը՝ «Հուշամատյան»

04.06.2026 15:07

Ինչո՞ւ են նոր միջոցներ կիրառվում հայկական արտադրանքի նկատմամբ. ՌԴ փոխվարչապետի պատասխանը

04.06.2026 14:49

Հունիսի 7-ին փրկենք Գորիսի՝ աճուրդի հանված արժանապատվությունը

04.06.2026 12:35