1921 թ. հուլիսին ավարտվեց նախկին Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառի խորհրդայնացման գործընթացը: Գավառի՝ Խորհրդային Հայաստանին անցած մասից 1921 թ. օգոստոսին կազմակերպվեց Զանգեզուրի գավառը՝ Սիսիանի, Ղափանի, Գորիսի, Տեղի, Տաթևի և Մեղրիի գավառակներով:

Մեկ տարի չանցած՝ Մեղրիի գավառակն առանձին գավառի վերածվեց: Մեղրու գավառը Խորհրդային Հայաստանի 9 գավառներից ամենափոքրն ու ամենասակավամարդն էր. 1926 թ. տարածքը 742,8 քառ. կմ էր, բնակչությունը՝ 8139 մարդ: Այն իր առանձին գոյությունը պահպանեց մինչև 1929 թ. հուլիսը, երբ ընդգրկվեց Երևանի գավառի մեջ:

Արդեն 1930 թ. սեպտեմբերին կազմակերպվեց Մեղրու շրջանը:

Մեղրու գավառի գոյության ողջ ընթացքում խնդրահարույց էր Խորհրդային Ադրբեջանի Կարյագինոյի (Ջաբրայիլ) գավառի հետ ունեցած սահմանը: Հիմնական վեճը Արաքս գետի ափամերձ տարածքում գտնվող 3 գյուղերի` Նյուվադիի, Էյնաձորի, Թղութի (միասին ունեին 664 բնակիչ) պատկանելության խնդիրն էր:

Ադրբեջանը հավակնություններ էր հանդես բերում նաև Մեղրու Կարճևան գյուղի հողատարածքների նկատմամբ:

Տարիներ տևող քննարկումներից հետո Անդրկովկասյան Դաշնության կենտրոնական գործադիր կոմիտեի նախագահությունը 1929 թ. փետրվարի 18-ին որոշեց Նյուվադի, Էյնաձոր և Թղութ գյուղերն իրենց հողատարածքներով փոխանցել Մեղրիի գավառին, իսկ Մեղրու գավառի Կարճևան և Օրդուբադի գավառի Քիլիտ գյուղերի սահմանային վիճելի համարվող հողամասը գրեթե հավասարապես բաժանել երկու գյուղերի միջև:

Հաջորդ ամիսներին հայ-ադրբեջանական սահմանի Մեղրու հատվածում սահմանագծման աշխատանքներ կատարվեցին:

Համո Սուքիասյան

Պատմական գիտությունների թեկնածու