Սյունիքի սահմանամերձ գյուղերում ամրաշինական-ինքնապաշտպանական աշխատանքներ են կատարվում, որոնց ականատես եղանք այսօր…(չենք նշում տեղանունները` անվտանգության նկատառումներից ելնելով)։
Հեռահար հրետանու համազարկերի խուլ որոտների արձագանքներն անընդհատ լսելի էին։ Գյուղերից մեկի վարչական շենքի բակում գործնական մթնոլորտ էր, որտեղ արդեն հանդիպում ենք զինվորական համազգեստով (եւ ոչ միայն) մարդկանց։ Հենրիկ Միրզոյանն ասում է, որ պատերազմական վիճակը բոլորին է վերաբերվում. «Այսօր չպիտի ասենք, թե պատերազմը հեռու է մեզնից եւ ձեռքներս ծալած նստենք ու սպասենք, թե ինչ է կատարվելու, պատրաստ ենք միմյանց թեւ ու թիկունք լինել։ Բոլորիս ոգին ամուր է, մեր կանայք էլ կամավոր լծվել են ռազմական գործողություններին աջակցելուն միտված հասարակական աշխատանքներին, եթե պետք լինի` զենք կվերցնեն»։
Հանդիպում ենք նաեւ գյուղի ինքնապաշտպանության հարցերով պատասխանատու Սպարտակ Զաքարյանին, ով սիրով ներկայացնում է տարածքում ստեղծված իրավիճակը. «Գյուղի տղաներով ստեղծվել է ինքնապաշտպանական ջոկատ, որն անընդհատ համալրվում է Կապանի տարբեր հիմնարկ-ձեռնարկություններում աշխատող եւ Երեւանից ու տարբեր շրջաններից արմատներով համագյուղացիներով։ Ջոկատին միացել են կամավորներ` պատրաստ մարտական առաջադրանքներ կատարելու։ Այժմ ինժեներական-ամրաշինական աշխատանքներ են կատարվում այնտեղ, որտեղ Արցախյան առաջին պատերազմի ժամանակ գյուղի պաշտպանական դիրքերն են եղել։ Դրանք թարմացվում եւ հարմարեցվում են ժամանակակից պահանջներին։ Այս գյուղը երկու անգամ պատերազմ է տեսել, եւ բնակչությունը ոչ մի անգամ չի լքել։ Ինչ վերաբերում է կամավորականներին` նրանց տրամադրությունը բարձր է, խղճի եւ սրտի մտոք լծվել են ինքնապաշտպանական աշխատանքներին։ Տեղացիների ոգեւորությունը տեսնելով` կամավորականները եւս տրամադրված են իրենց առջեւ դրված խնդիրները լուծելուն։
Գյուղի բնակչությունն ապրում է հանապազօրյա կյանքով, բոլորն ընկալում են պահի լրջությունը, խուճապային տրամադրություններ չկան, ամենօրյա գործին լծվել են նաեւ կանայք, իսկ մյուս համագյուղացիները զբաղված են իրենց տնտեսական ամենօրյա գործերով` անասուններ, հավ ու ճիվ պահելով եւ հնարավորինս կամավորականներին օգնում են։ Իսկ մեր համաքաղաքացիներին կասեմ, որ մեզ լքելու երկիր չունենք, այս հողի վրա ապրել ենք ու պիտի ապրենք։ Այժմ յուրաքանչյուր ոք անելիք ունի մեզ պարտադրված պատերազմում…»։
Հաճելիորեն զարմացանք, երբ սահմանագլխի այդ բնակավայրում խմելու ջրի` վաղուց սպասված հարցն էին լուծում։
Ստեղծված իրավիճակի մասին իր նկատառումները ներկայացրեց Սուրեն Գեւորգյանը (գյուղի կամավորականների ջոկատի հրամանատարը). «Պատերազմի առաջին օրերից զորակոչվել, մասնակցել եմ այլ ուղղությունների մարտական գործողություններին, հետո վերադառնալով Կապան` համայնքապետի կողմից ստանալով այլ հրահանգավորում, ներգրավվել եմ համայնքի սահմանների պաշտպանությանը։ Մեր խմբի հետ Կապանից ուղեւորվել ենք այստեղ` բնակավայրի ինքնապաշտպանությանն աջակցելու։ Ամեն ինչով ապահովված ենք` թիկունքային մասով հոգում է Կապանի համայնքապետարանը։ Դժվարություններ էլ կան` մեծ ու փոքր, բայց բոլորն էլ հաղթահարելի են։ Գյուղի բնակիչներն առավելագույնս աջակցում են, մանավանդ կենցաղային հարցերում։ Հերթապահելուց հետո տղաները տաք սնունդ են ստանում, հանգստանում, նորից շարունակում ծառայությունը։
Տարեկիցներիս էլ կփոխանցեմ, որ հոգեպես ամուր ու կայուն լինեն։ Այս ժամանակահատվածում կարեւորն այդ է, քանզի այս պատերազմը կտրուկ շրջեց բոլորիս կյանքը։ Եվ շատ կարեւոր է պահել սառնասրտությունը` գիտակցել, որ յուրաքանչյուրիցս շատ բան է կախված, եւ առավելագույնս պիտի նվիրվենք  մեր սահմանները պաշտպանելու գործին»։
Եղանք նաեւ ամրաշինական-ինժեներական աշխատանքներ կատարող տղաների մոտ, ովքեր քիչ ասել է թե՝ լրջությամբ են լծված գործին, տարածքում արդեն մարտական տեխնիկա է տեղադրվում: Տղաներն այս խնդրում քչախոս են, եթե չասենք լռում են այդ մասին: Նրանց մեջ հանդիպում ենք Թաթուլ Ծատրյանին, ով մասնակցել է Ապրիլյան պատերազմին, ծանր վիրավորում ստացել, տեւական բուժումներից հետո ապաքինվել, եւ այսօր էլ մեզ պարտադրված հերթական պատերազմով թելադրված հայրենի սահմանների պահապանների հետ է. «Ոչ մի թուրք լամուկ չի կարողանա մտնել մեր հողը, մարտականորեն ենք տրամադրված, առողջությունս էլ, փառք Աստծո, տեղն է, կդիմանանք»,- համոզված է Թաթուլը:
Եղանք նաեւ մեկ ուրիշ գյուղում, որտեղից մինչեւ դիրքեր մեզ ուղեկցեց կամավոր Անդրանիկ Մովսիսյանը: Պարտադիր զինծառայության ժամանակ մասնագիտությամբ կապավոր է եղել, ծառայել է հատուկ ստորաբաժանումում, հետո Քարվաճառում՝ Օմարի լեռնանցքում: 
«Չե՞ն անհանգստանում տնեցիները». հարցին պատասխանում է, որ անհանգստություն կա, բայց վստահությունն ավելի գերակշռող է: 
«Այստեղ եղողներս` բոլորս, իրար ճանաչում ենք, ուստի մի ջոկատ ենք կազմել, հրամանատարը գյուղի վարչական ղեկավարն է՝ տեղանքին քաջատեղյակ, բոլորս էլ աջակից ենք նրան: Թիկունքից էլ ամեն ինչով ապահովում են»,- խոսքը եզրափակում է մեր զրուցակիցը:
Գյուղի ներքին հատվածում տղաները դիրքավորվել են…
«Կարեւոր չէ` համագյուղացի՞ է, թե՞ ոչ, բոլորը պիտի գան», - ասում են հայրենիքի մերօրյա պաշտպանները: Գյուղի վարչական ղեկավար Սասուն Սարգսյանը եւս տեղեկացնում է, որ բնակավայրի մթնոլորտը հուսադրող է, ոչ ոք չի լքել իր օջախը, բոլորն էլ ավելի քան մարտականորեն են տրամադրված` պաշտպանելու սեփական հողը։ Այն օրվանից, ինչ գյուղի ինքնապաշտպանությունը կազմակերպվել է, հեռախոսազանգերը շատացել են, եւ մեզ միացողներ են լինում։ Այսօր նույնպես կամավորներ են գալու` ե՛ւ համագյուղացիներ, ե՛ւ այլ բնակավայրերի ներկայացուցիչներ։ Նախկին գյուղապետ Ռոմա Մուսայելյանն էլ ասում է, որ նույն դիրքերն են, ինչ Արցախյան առաջին պատերազմի ժամանակ, բոլորս էլ պարտավոր ենք մեր հողն ու ջուրը պաշտպանել, բայց այս պատերազմն ավելի արդիական զենքերով է վարվում, ուստի պետք է անհրաժեշտ հետեւություններ անել…

Վահրամ Օրբելյան