2025 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Կապան քաղաքի բնակիչ Մարտուն Մելքումյանն ընկերոջ հետ փրկել է Կարմիր գրքում գրանցված բեզոարյան այծը, որը հայտնվել էր Գեղի բնակավայրի հարակից տարածքում գտնվող այգիներից մեկի մետաղական ցանցի մեջ և չէր կարողանում ինքնուրույն դուրս գալ։

Մարտունը պատմում է, որ տվյալ հատվածով աշխատանքի էր գնում, երբ լսել է կենդանու ձայնը․ «Ձայնը ոնց որ երեխայի լաց լիներ։ Հասկացանք՝ եթե չօգնենք, չի դիմանա»։

Կենդանին, ըստ նրա, ֆիզիկապես լուրջ վնասվածքներ չէր ստացել, սակայն ամբողջությամբ խճճված էր ցանցի մեջ․ «Կոտոշները մտել էին ցանցի մեջ, չէր կարողանում դուրս գալ»։

Երիտասարդները որոշել են չսպասել համապատասխան ծառայությունների ժամանելուն և գործել սեփական ուժերով՝ չնայած ռիսկերին․ «Մենակ չէի կարող։ Ռիսկ կար, մեծ կենդանի է, կոտոշներով կարող էր վնասել։ Բայց հասկացանք՝ ժամանակ չունենք»։

Մի քանի րոպե տևած գործողության արդյունքում նրանց հաջողվել է ազատել կենդանուն։ Դեպքից հետո ոչ ոք չի տուժել, միայն Մարտունի հագուստն է վնասվել։

Սակայն տեղի ունեցածը միայն դրանով չի ավարտվել։ Սոցիալական ցանցերում տարածվել են նաև մեղադրանքներ, թե իբր ազատելուց հետո վնասել են կենդանուն։ Մարտունը հերքում է այդ խոսակցությունը՝ նշելով, որ հաջորդ օրը կրկին հանդիպել է այծին, և այն եղել է լավ վիճակում։ Նրա խոսքով՝ կա նաև տեսանյութ, որտեղ երևում է, թե ինչպես է կենդանին ազատ  արձակվել։

«Եթե չօգնեինք՝ կա’մ գայլերը կհոշոտեին, կա’մ ինքն իրեն կսատկեր», – ասում է նա։

Թեև Մարտունը մասնագիտությամբ բնապահպան չէ, վստահ է՝ նման իրավիճակում յուրաքանչյուր մարդ պետք է միջամտի։ Նրա խոսքով՝ ինքը որևէ շահ չի հետապնդել և չի էլ սպասել նման արձագանքի․ «Պարզապես ուզում էինք օգնել։ Չէինք մտածում, որ այսքան կտարածվի տեսանյութը»։

Հիշեցնենք, որ բեզոարյան այծը հազվագյուտ և վերացման եզրին գտնվող տեսակ է, որի որսը Հայաստանում ենթադրում է քրեական պատասխանատվություն։

Մարտուն Մելքումյանը վերջում մեկ պարզ հորդոր ունի․ «Նման դեպքերում պարտադիր պետք է օգնել կենդանուն»։

Այս պատմությունը մեկ կենդանու փրկության մասին չէ սոսկ։ Այն հիշեցում է, որ երբեմն ամեն ինչ կախված է մի քանի րոպեից և մեկ  մարդու որոշումից՝ անցնել կողքո՞վ, թե՞ կանգնել ու օգնել։ Եվ հենց այդ ընտրությունն է որոշում՝ պատմությունը կավարտվի կորստո՞վ, թե՞ փրկությամբ։

Վերջում, իհարկե, կուզենայինք մեր գնահատանքի խոսքն ուղղել Մարտուն Մելքումյանին՝ նման պահվածքի և կենդանական աշխարհի հանդեպ հոգածության համար։

Իզա Ասծատրյան