Պատմաբան Գրիշա Սմբատյանը, ով հայտնի է իր բանահավաքչական գործունեությամբ, մարտի 25-ին Կապանի կենտրոնական էլեկտրոնային գրադարանում ներկայացրեց Ծավ գյուղի պատմությունը՝ բացահայտելով նրա ձևավորման, դժվարություններ ի և վերածննդի փուլերը, ինչպես նաև գյուղի հասարակական ու մշակութային կյանքի կարևոր դրվագները։

Խոսելով Ծավի մասին՝ Սմբատյանն ընդգծեց, որ թեև գյուղանվանը չի հանդիպում Ստեփանոս Օրբելյանի աշխատության մեջ, այն հնագույն բնակավայր է, ինչը հաստատում են տարածքում հայտնաբերված նախաքրիստոնեական դամբարանադաշտերը, որտեղ բավականին նյութեր են հայտնաբերվել։

Գ.Սմբատյանն անդրադարձավ նաև Դավիթ Բեկի ժամանակաշրջանին՝ ներկայացնելով այն պատմական պայմանները, որոնց հետևանքով գյուղը ժամանակավորապես դատարկվել էր։

Կարևորելով 19-րդ դարի վերջի վերաբնակեցման գործընթացը՝ շեշտեց, որ Ծավը վերաբնակեցվել է բնակիչների համառության և համատեղ ջանքերի շնորհիվ. «Փոքր գյուղ է, բայց ունի մեծ պատմություն»:

Առանձնահատուկ ուշադրություն դարձվեց նաև կրթության դերին․ «Նույնիսկ փոքր բնակավայրերում դպրոցների բացումը դիտվել է որպես առաջնահերթություն»,-նշեց պատմաբանը։

Դասախոսության ավարտին Գ.Սմբատյանը կարևորեց տարածաշրջանի գյուղերի պատմության ուսումնասիրման  և  այն գրի   առնելու անհրաժեշտությունը. «Եթե մենք չգրենք մեր գյուղերի պատմությունը, ուրիշները կգրեն՝ իրենց ուզած ձևով», – ասաց նա:

Նրա խոսքը եզրափակվեց պարզ, բայց խորքային մտքով՝ «Հայրենիքը սկսվում է գյուղից»։

Իզա Ասծատրյան