Վերջին շրջանում ուսուցիչների համար երկու լավ նորություն եղավ։ Նախ՝ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց, որ սեպտեմբերից ուսուցիչների աշխատավարձը բարձրանալու է։ Իսկ անցած շաբաթ ԿԳ նախարար Արայիկ Հարությունյանը հայտարարեց, որ նախատեսվում է ուսուցչի դրույքի նվազեցում։ Նշեմ, որ ներկայումս Հայաստանում ուսուցչի մեկ դրույքը շաբաթական 22 ժամ է։

Ըստ միջազգային տվյալների, ուսուցիչները միջինում շաբաթական դասավանդում են 19.3 ժամ։ Ամենաշատը ծանրաբեռնված են Բրազիլիայի ուսուցիչները, ովքեր միջինում շաբաթական դասավանդում են շուրջ 27 ժամ։ Ամենաքիչը դասավանդում են Նորվեգիայի ուսուցիչները։ Այս երկրում միջինում ուսուցիչները դասավանդում են 15 ժամ։ Թեև ուսուցչի մեկ դրույքը շաբաթական 22 ժամ է, բայց Հայաստանի ուսուցիչների զգալի մասն ունի ավելի քիչ ծանրաբեռնվածություն։

Ըստ Կրթական տեխնոլոգիաների ազգային կենտրոնի տվյալների՝ 2018 թվականին Հայաստանի 1126 ուսուցիչներ ունեն մինչև 0.25 դրույք ծանրաբեռնվածություն, այսինքն՝ նրանք դասավանդում են շաբաթական 6 ժամից պակաս։ Եվս 3801 ուսուցիչ շաբաթական դասավանդում է 0.25-0.5 դրույք։ 7782 ուսուցիչ էլ դասավանդում է 0.5-075 դրույք ծանրաբեռնվածությամբ։ Ունենք 431 ուսուցիչ, ովքեր ունեն 1.5 դրույք և ավելի ծանրաբեռնվածություն, այսինքն՝ 33 ժամից ավելի։

Հայաստանում ուսուցչի աշխատանքի դրույքաչափը փոխվեց շուրջ 20 տարի առաջ։ Նախկինում Հայաստանում 1 դրույք ունեցող ուսուցիչները դասավանդում էին շաբաթական 18 ժամ։ Այդ տարիներին ուսուցիչների աշխատավարձը չափազանց ցածր էր։ Ուսուցիչները ստանում էին ամսական 4-6 հազար դրամ աշխատավարձ։ ‘

Ուսուցիչների աշխատավարձը բարձրացնելու նպատակով մշակվեցին մի շարք մեխանիզմներ, որոնցից մեկն էլ դրույքաչափը 18-ից 22 ժամ դարձնելն էր։ Իրականում դրույքաչափի փոփոխությունը ֆինանսական խնդիր է։ Բարձրացնելով դրույքաչափը՝ նախարարությունը կարողացավ բարձրացնել ուսուցիչների աշխատավարձը։

Հիմա, երբ նախարարությունը ցանկանում է դրույքաչափն իջեցնել, ապա պետք է լրացուցիչ ֆինանսավորում տա դպրոցներին, որպեսզի ուսուցչի աշխատավարձը չիջնի։ Իհարկե, շաբաթական 22 ժամ դասավանդելը շատ դժվար է։ Կան հետազոտություններ այն մասին, որ դասավանդելը շատ մեծ էներգիա է տանում և անհամեմատելի է գրասենյակային աշխատանքի հետ։

Եթե այս ամենին գումարենք նաև գրավորների ստուգումը, դասերի պատրաստումը, տարբեր մատյաններ և հաշվետվություններ լրացնելը, ապա ուսուցչի աշխատանքը համարվում է բավականին ծանրաբեռնված։ Ճիշտ է, ամբողջական դրույքով աշխատող ուսուցիչները ժամը 2-3-ի սահմաններում գնում են տուն, բայց իրականում նրանք պակաս հոգնած չեն, քան մինչև ժամը 6-ը գրասենյակային աշխատանք կատարողները։

Իմ կարծիքով՝ ուսուցչի աշխատանքի գլխավոր խնդիրը ոչ շաբաթական ծանրաբեռնվածությունն է, ոչ էլ դասարանում աշակերտների թիվը։ Գլխավոր խնդիրն աշխատավարձի ցածր լինելն է և ուսուցիչների նկատմամբ հանրային բացասական վերաբերմունքը։ Եթե ուսուցչի աշխատավարձը ցածր է, ապա դժվար թե շաբաթական 18 ժամ պարապող ուսուցիչն ավելի լավ աշխատի։

Հակառակը, երբ աշխատավարձը ցածր է, ուսուցիչը ձգտում է ավելի շատ ժամեր ունենալ, որպեսզի ավելի շատ գումար ստանա։ Շատ դպրոցներում օգոստոս ամսին լուրջ վեճեր են ընթանում դասաժամերի բաշխման շուրջ։ Բոլորն ուզում են շատ ժամ ունենալ։

Հիմա, եթե նախարարությունը ծանրաբեռնվածությունը 22 ժամից իջեցնի 18 ժամ, դա չի նշանակի, որ 22 ժամ պարապող ուսուցիչը ցանկանալու է 18 ժամ պարապել, որպեսզի ավելի թեթև ռեժիմով աշխատի։ Նա շարունակելու է 22 ժամ պարապել։ Պարզապես բարձրանալու է նրա աշխատավարձը։ Այստեղ շատ ավելի կարևոր է, թե ինչքան է պետությունը վճարում մեկ դասաժամի դիմաց, քան այն, թե քանի ժամ է պարապում ուսուցիչը:

Լուրջ խնդիր է նաև ուսուցիչների նկատմամբ վերաբերմունքը։ Եթե բոլորը քննադատում են ուսուցիչներին, ապա դժվար թե 1-2 ժամ պակաս պարապելն իրավիճակ փոխի։ Վերջերս խոսում էի հունգարացի ուսանողներիս հետ, ովքեր պատրաստվում են ուսուցիչ դառնալ։ Նրանք նշում էին, որ Հունգարիայում ուսուցիչների շատ թափուր տեղեր կան, քանի որ այնքան քննադատեցին ուսուցիչներին, որ երիտասարդները չեն ցանկանում ցածր աշխատավարձ ստանալուց բացի՝ նաև հանրային պարսավանքի ներքո աշխատել։ Հունգարացի ուսանողներս առաջարկում էին զերծ մնալ նույն սխալը Հայաստանում թույլ տալուց։

Ուսուցիչներին պետք է բարձր աշխատավարձ, որպեսզի նրանք իրենց ամբողջ էներգիան կարողանան տալ դասավանդմանը և մտածեն միայն դասավանդելու մասին։ Այսօր աշխարհի շատ երկրներում, այդ թվում՝ Հայաստանում, ուսուցիչները բազում հարակից աշխատանքներ են կատարում։

Օրինակ՝ Հայաստանում ուսուցիչների զգալի մասը դասերից հետո աշխատում է՝ որպես կրկնուսույց, դասապատրաստող։ Ընդ որում, նրանք շատ ավելի բարձր եկամուտ են ստանում՝ որպես կրկնուսույց կամ դասապատրաստող աշխատելով, քան ուսուցչի աշխատավարձն է։ Սա նշանակում է, որ ուսուցիչը պետք է դպրոցում իր էներգիան խնայի, որպեսզի դասերից հետո ի վիճակի լինի այլ աշխատանք կատարել։

Սա է պատճառը, որ աշխարհում խոսում են այն մասին, որ ուսուցչի աշխատանքը դառնում է ոչ պրոֆեսիոնալ։ Եթե դպրոցում դասավանդելը ուսուցչի 2-3 աշխատանքներից մեկն է, ապա նա ավելի քիչ ուշադրություն ու ջանք է դնում դասավանդման գործի վրա։ Այսօր բազմաթիվ ուսուցիչներ դժկամությամբ են մասնակցում տարբեր վերապատրաստումների, սեմինարների, քննարկումների, քանի որ նրանք ժամ առաջ ցանկանում են տուն գնալ, որպեսզի զբաղվեն այլ աշխատանքներով։

Իհարկե, շատ լավ կլինի, եթե ուսուցչի շաբաթական ծանրաբեռնվածությունը նվազեցվի։ Դա կնշանակի, որ սեպտեմբերին, աշխատավարձի բարձրացումից զատ, ուսուցիչները կստանան աշխատավարձի ևս մեկ լրացուցիչ բարձրացում։ Այս որոշումը հատկապես կարևոր կլինի այն ուսուցիչների համար, ովքեր դասավանդում են շաբաթական 10 ժամ և չեն օգտվում ապահովագրական փաթեթից։ Պարզապես արձանագրենք, որ այս որոշման արդյունքում՝ ուսուցիչները ոչ թե ավելի քիչ են աշխատելու, այլ ավելի շատ են ստանալու նույն աշխատանքի դիմաց։

168.am