Վերջերս Ակսել Բակունցի տուն-թանգարանը համալրվել է նոր և բացառիկ արժեք ունեցող ցուցանմուշով․ ձեռք է բերվել հայ դիմանկարչության ճանաչված վարպետ Հրաչյա Ռուխկյանի վրձնած Ակսել Բակունցի դիմանկարը (1974թ.)։ Ռուխկյանը իր ստեղծագործական ճանապարհին վրձնել է հայկական մշակույթի բազմաթիվ մեծերի դիմանկարներ, և Բակունցի այս կերպարը դրանց շարքում առանձնահատուկ տեղ ունի։

Երբ հայտնի դարձավ, որ դիմանկարը հանվել է վաճառքի, թանգարանը դիմեց բազմաթիվ մարդկանց՝ աջակցություն ցուցաբերելու և այն ձեռք բերելու համար։ Այդ պատասխանատու և պատմական առաքելությունը ստանձնեց Գորիսի նախկին քաղաքապետ Նելսոն Ոսկանյանը։

Այս քայլը միայն նյութական աջակցություն չէր։ Դա մշակութային գիտակցություն էր։ Դա այն ըմբռնումն էր, որ Բակունցի դիմանկարը պետք է լինի հենց այնտեղ, որտեղ պահպանվում է նրա հիշատակը՝ իր հայրենի տան պատերի ներսում, իր միջավայրում, իր քաղաքում։

Այսօր նկարը մշտական ցուցադրության մաս է կազմում տուն-թանգարանում՝ գտնելով իր իսկական և արժանի տեղը։

Նելսոն Ոսկանյանը Գորիսի քաղաքապետն է եղել 2000–2014 թվականներին։ Այդ տարիներին նրա գործունեությունը աչքի է ընկել քաղաքի նկատմամբ պատասխանատվությամբ, մշակույթի և հոգևոր արժեքների հանդեպ խոր նվիրումով։ Գորիսի մշակութային հիշողությունը պահպանելն ու քաղաքի մեծերին արժևորելը նրա համար եղել է հստակ և նպատակային առաքելություն։ Բակունցի տուն-թանգարանը մշտապես գտնվել է նրա ուշադրության կենտրոնում, և Ռուխկյանի ստեղծագործության ձեռքբերումը այդ վերաբերմունքի ամենախոսուն ու հերթական դրսևորումներից էր։

1974 թվականին ստեղծված Ռուխկյանի դիմանկարը առանձնանում է Բակունցի կերպարի խորապես զգայական մեկնաբանությամբ։ Նկարիչը ներկայացրել է նրան մթության մեջ՝ խոր ու խոհուն հայացքով։ Այդ մթությունը պարզապես գեղարվեստական ֆոն չէ․ այն խորհրդանշական է։ Այն հիշեցնում է գրողի ճակատագրի ողբերգական ու սև էջերը, նրա կյանքի խզված ընթացքը, բայց նաև ներքին ուժն ու մտքի լույսը, որը շարունակում է մնալ ժամանակից վեր։ Ռուխկյանը կարողացել է փոխանցել ոչ միայն արտաքին դիմագիծը, այլև ներքին լռությունը, մտքի խտությունն ու հոգևոր լարվածությունը։ Դիմանկարը դառնում է կերպարի արվեստաբանական և պատմական ընթերցում՝ միաժամանակ անձնական և ազգային հիշողության մաս։

Ակսել Բակունցի տուն-թանգարանը ձևավորվել է նվիրյալների շնորհիվ։ Այստեղ իրենց մշտական տեղն են գտել Մարտիրոս Սարյանի և Մարիամ Ասլամազյանի կտավները, բազմաթիվ ձեռագրեր, փաստաթղթեր և մասունքներ, որոնք թանգարան են հասել նվիրատվությունների և մեկենասական նախաձեռնությունների միջոցով։ Թանգարանի հավաքածուն ձևավորվել է ազնվագույն մարդկանց հավատով ու մասնակցությամբ՝ ստեղծելով մշակութային հիշողության կենդանի տարածք։ Նելսոն Ոսկանյանի նախաձեռնությունը շարունակում է այդ ավանդույթը։ Նրա շնորհիվ մի կարևոր ստեղծագործություն վերադարձավ իր բնական միջավայր՝ այնտեղ, որտեղ այն պետք է լիներ։

Այսօր այցելուները հնարավորություն ունեն այն դիտելու թանգարանի հիմնական ցուցադրության շրջանակում։ Դիմանկարը ոչ միայն արվեստի գործ է, այլ նաև պատմություն՝ վերադարձի, գիտակցության և մշակույթի հանդեպ պատասխանատվության մասին։ Այն գտավ իր իսկական տեղը՝ շնորհիվ մի մարդու, որի համար Գորիսի մեծերի արժևորումը եղել է ներքին համոզմունք և գործնական քայլ։ Այդպիսով շարունակվում է այն արժեհամակարգը, որի շնորհիվ Բակունցի տունը դարձել է ոչ միայն հիշողության վայր, այլև նվիրատվությունների, հոգատարության և մշակութային հավատարմության կենդանի կենտրոն։

Թեհմինա Մարության