Արցախի եւ Հայաստանի Հանրապետության սահմանագլխին` Գորիս-Ստեփանակերտ ավտոմայրուղու վրա, 2005թ. կառուցվել է «Մայր հայրենիք» կոթողը (լուսանկարում): Կառուցվել է Սյունիքի նախկին մարզպետ Ս.Խաչատրյանի եւ Քաշաթաղի վարչակազմի նախկին ղեկավար Հ.Խաչատրյանի մտահղացմամբ ու «Զանգեզուրի ՊՄԿ» ՓԲԸ տնօրեն Մ.Հակոբյանի ֆինանսավորմամբ (մոտ 20 մլն դրամ): Նախագծի հեղինակը, ճարտարապետը եւ շինարարության ղեկավարը Սեւադա Զաքարյանն էր:

Հուշակոթողի մի բաղադրիչն էլ խաչքարն է` հետեւի մասում (արեւելահայաց կողմ) ունենալով այսպիսի արձանագրություն «ՓԱՌՔ ՔԵԶ ՏԵՐ... ՓԱՌՔ ՀԱՅՈՑ ԲԱԶԿԻՆ, Օ՜ ՀԱՅ ԺՈՂՈՎՈՒՐԴ ՔՈ ՓՐԿՈՒԹՅՈՒՆԸ ՔՈ ՄԻԱՍՆՈՒԹՅԱՆ ՄԵՋ Է, 28.V. 2005Թ., ԱՍՏՈՒԾՈՅ ԿԱՄՈՔ ԵՒ ԱՐԴԵԱՄԲՔ ՍՅՈՒՆԻՔԻ ՄԱՐԶՊԵՏ Ս.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ, ՔԱՇԱԹԱՂԻ ՄԱՐԶՊԵՏ Հ.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ, ՔԱՋԱՐԱՆԻ ԶԱՆԳԵԶՈՒՐ ՓԲԸ-ի ՏՆ. Մ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ»: Մի կողմ թողնենք իրողությունը, որ տեքստի որոշ բառեր կամ կապակցություններ այդպես էլ հասկանալի չեն:

Հունիսի 24-ին տեղեկություն տարածվեց այն մասին, որ հուշաքարի վրայից ջնջել են Սուրեն Խաչատրյանի անունը: Տեղի ունեցածը, շատերի կարծիքով, հունիսի 1-ի գորիսյան արյունահեղության յուրօրինակ արձագանք է:

«Իրավունք» թերթը 2013թ. հունիսի 25-ի համարում գրել է. «Անշուշտ, կարելի է հասկանալ, թե ինչ աստիճանի զսպված ատելություն է կիրառվել..., որ մարզպետի պաշտոնանկությանը հետեւել է նաեւ քարի վրայից նրա անունը վերացնելու անզուսպ ցանկությունը: Բայց, այնուամենայնիվ, այդ արարքը վանդալիզմ է: ...Հուշակոթողը պատմության վավերագիր է, ուստի, հասկանալով հանդերձ, չի կարելի նման արարքը խրախուսելի համարել»:

Ցավոք, պատմամշակութային հուշարձանի պղծման այս դեպքը եզակի չէ մեզանում: Եթե եկեղեցիները պղծում են գանձագողերը (այդ առիթով նույնիսկ քրեական գործ էր հարուցվել մեկ տարի առաջ Սիսիանում), ապա այս կամ այն առիթով կանգնեցված խաչքարերը կամ վիմական արձանագրությունները պղծում են վրեժխնդրության (կամ նախանձի) մղումով: 2003թ. Սիսիանի Գոռհայքի մերձակայքում էլ ջարդեցին ու փշուր-փշուր արեցին մի խաչքար, որ կառուցել էին «երախտապարտ սյունեցիները» (նախաձեռնող խումբը Սիսիանում էր)` ի պատիվ Սյունիքի առաջին մարզպետ, գեներալ Սուրեն Աբրահամյանի: Վանդալիզմի այդ ակտն այն ժամանակ մեծ արձագանք գտավ, եղան դատապարտողներ: «Առավոտ» թերթն էլ ծավալուն հոդված հրապարակեց «Այդ անունը ջնջել չի լինի» վերտառությամբ: Հանցագործները, սակայն, մնացին անհայտ, թեեւ ինքը` Սուրեն Աբրահամյանը, հիմնավոր կասկած ունի, թե ում հրահանգով եւ կոնկրետ ովքեր են ջարդել խաչքարը...

Հիմա պատմությունը կրկնվում է, որը դատապարտում ենք եւ հույս հայտնում, որ նման արարքներ, գոնե այսուհետ, մեզանում տեղ չեն գտնի:

ՎԱՀՐԱՄ ՕՐԲԵԼՅԱՆ