Հայկական Կերեն գյուղի վերջին օրը

21.01.2021 11:00
720

2020 թ. հոկտեմբերի 18-ին Կապանին սահմանակից`  Արցախի Հանրապետության Կերեն գյուղը  տարհանելու հրաման եկավ  Քաշաթաղի շրջվարչակազմից: 
Անհրաժեշտ փաստաթղթերն էի հավաքում, երբ գյուղի առաջին բնակչի, գյուղը հիմնողի ու անվանակոչողի կինը եկավ ու շեմքից ձայնեց.

-Արի, թե կռնաս, Թումասյան հելե Դիտակետ նստե, վար չի գա:

Օդում երկու անօդաչու կար, շտապողականություն ու վախ, բայց  չէի կարող Թումասյանին վերահաս վտանգի առաջ թողնել,  բարձրացա Դիտակետ (գյուղի բարձր կետերից մեկի անունն էր): Թումասյանը միայնակ ծխում էր.

-Էկա՜ր, - ծոր տվեց, - նստի, մի վախեցի՝ թուրքն ըստե չի հասնի, օր հասավ ստե, ըշտը Հայաստան էլ կհասնի, դու չիդես 92 թվին էս տարածքներից թուրքը կրակի տակ է պահել Կապանից, Քաջարանից, Մեղրիից, Իրանից Հայաստանի մյուս քաղաքներ գնացող մեքենաները: Էն ժամանակ Պաշտպանության նախարարը Վազգենն էր, հրամայել է՝ ցանկացած  գնով ազատագրել էս տարածքները: Սիսիանի գունդն ու Կապանի վաշտը, համատեղ գրոհով, մի երկու օրում ազատագրել են 11 գյուղ, լեգենդար տղերք են զոհվել՝ Գրիգորյան Արշակը, Միկրոբը… Դուք  կռնաք էթաք, ես չեմ գա, իմ տունն ամենաերեւացողն է, կտեսնիս՝ հմիգ էլ ծուխ կելնի, օր թուրքն աղբրին էլ հասնի, ես իմ տան կրակը չեմ մարի:

Հասկացա, որ համոզելն իզուր է, այս մարդը երկրաշարժ է տեսել՝ գյումրեցի է, իր տունն է կառուցել ու երկրորդ անգամ անտուն դառնալ չի ուզում, հրաժեշտ տվեցի:

Նոյեմբերի 9-ի տխրահռչակ հայտարարությունից հետո վերադարձա Կերեն, ցուրտ էր, մառախլապատ, թուրքը Կերեն չէր մտել, բայց  գյուղը դատարկ էր, շուրջը խրամատներ էին փորված, միայն Թումասյանի տան ծխնելույզից էր ծուխ դուրս գալիս, կինը բակում բաժակներ էր լվանում, Թումասյանը ծխում էր, գլուխը բարձրացրեց.

- Բարով ես եկել, տեսար, օր թուրքը Կերեն չմտավ, հայտարարությունը լսար չէ՝ զորքերը կանգ են առնում իրենց գտնվելու վայրերում:

- Բայց վարչապետն ասաց, որ պետք է վերադառնանք ԽՍՀՄ սահմաններին, այս տարածքներն իրենցն է եղել:

- Ի՞նչ սահման, ինչ ԽՍՀՄ, ի՞նչ իրանց հող, էն ժայռին Գրհամի բերդն է, 2011-2013 թթ. Կերենի տարածքը, ԵՊՀ Հնագիտության ամբիոնի վարիչ Արտակ Գնունու ղեկավարությամբ պեղվեց,  բացված դամբանադաշտը հայկական է, Քրիստոսից առաջ այստեղ հայեր են ապրել, Լենինից հետո՝ թուրքեր, հիմա դու ըսա՝ սա ո՞ւմ հողն է, ըսել եմ, էլի կըսեմ՝ իմ տան ծուխը չի մարելու:

Դեկտեմբերի 17-ին մի քանի ժամ տրվեց  Կերեն համայնքը՝ Կերեն, Գրհամ, Սպիտակաշեն գյուղերն Ադրբեջանին հանձնելու համար:

Թումասյանի տան ծուխն, այս անգամ՝ ուղիղ իմաստով, չմարեց՝  դուրս գալուց առաջ փոքր որդին կրակի տվեց տունն ու շուրջ երեք տասնամյակ քրտինքով վաստակած ունեցվածքը…

Տիգրանուհի Բադալյան 

(Նկարները համացանցում տարածված տեսանյութից՝ դեկտեմբերի 17-ին Կերեն գյուղի դպրոցն այրելիս)

Արխիվ

Ոստիկանության բարձրաստիճան սպաները հրաժարական են պահանջում

25.02.2021 16:47

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ելույթը հանրապետության հրապարակում. ուղիղ միացում

25.02.2021 16:35

Անթույլատրելի և կործանարար է իրավիճակի հետագա սրումը, հորդորում ենք իշխանությանն ու քաղաքական ուժերին ստեղծված իրավիճակից ելքեր փնտրել բանակցային սեղանի շուրջ. Մայր Աթոռ

25.02.2021 16:32

Հաղթանակը նվիրեցին ակումբի զոհված սանի՝ Յուրի Ալեւորյանի հիշատակին

25.02.2021 16:07

ԶՈՒ ԳՇ հայտարարությունը չի ուղղորդվել որևէ մեկի կողմից, չի արվել ճնշման տակ. Գլխավոր շտաբի նոր հայտարարությունը

25.02.2021 15:59

Արա Այվազյանը Սերգեյ Լավրովին տեղեկացրել է Հայաստանում վերջին զարգացումների մասին

25.02.2021 15:56

ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայությունը հայտարարություն է տարածել

25.02.2021 15:02

ՀՀԿ-ն հայտարարում է, որ «եկել է Հայաստանի եւ Արցախի ապագայի համար վճռական քայլերի ժամանակը»

25.02.2021 14:25

Փաշինյանը հստակեցրեց՝ ինչ հարցերի է պատրաստվում անդրադառնալ Հանրապետության հրապարակում հավաքի ընթացքում

25.02.2021 13:58

Կրեմլում Հայաստանում ստեղծված իրավիճակը համարում են «երկրի ներքին գործը»

25.02.2021 13:54

«Հայրենիքի փրկության շարժումը» քաղաքացիներին կոչ է անում հավաքվել Ազատության հրապարակում

25.02.2021 13:48

ՀՀ վարչապետը որոշել է պաշտոնից ազատել ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանին

25.02.2021 13:21