Սեպտեմբերի 2-ը Արցախի պետականության հաստատման օրն է: 31 տարի առաջ՝ այս օրը Ստեփանակերտում տեղի ունեցած պատգամավորների մարզային և Շահումյանի շրջանային խորհրդի համատեղ նստաշրջանում հայտարարվեց Հանրապետության անկախությունը և ԽՍՀՄ-ից առանձնացումը: Նույն նստաշրջանում հաստատվեց Արցախի Հանրապետության անկախության հռչակագիրը: Նույն թվականի դեկտեմբերի 10-ին տեղի ունեցավ համաժողովրդական հանրաքվե, որ հաստատեց Լեռնային Ղարաբաղի անկախությանը: Այնուհետև ընտրված խորհրդարանը կազմեց առաջին կառավարությունը: Արցախն ունեցավ պետականության ատրիբուտները՝ դրոշը, զինանշանը, օրհներգը:

Ավաղ, ռազմի դաշտում կռած հաղթանակները չամրագրվեցին դիվանագիտական սեղանի շուրջ: Պատերազմի նվիրյալներն էին բարձրաձայնում այդ մասին: Մոնթեն զգուշացնում էր՝ եթե կորցնենք Արցախը, ապա կշրջենք մեր պատմության վերջին էջը: Արցախյան պատերազմի մի այլ հերոս և նահատակ Լեոնիդ Ազգալդյանը հիշեցնում էր՝ ազատագրված տարածքները սակարկման ենթակա չեն:

Բայց մենք սովոր չենք ոչ մեծերին լսել և ոչ էլ պատմությունից դասեր քաղել:

44-օրյա պատերազմը զրոյացրեց Արցախյան առաջին պատերազմի՝ ռազմի դաշտում կռած հաղթանակները: Ոչ միայն վերացավ Արցախի շուրջ ստեղծված անվտանգության գոտին, այլև թշնամուն անցավ Հադրութի շրջանը՝ պատմամշակութային եզակի հուշարձաններով, ինչպես և բերդաքաղաք Շուշին: Եվ դա դեռ ամենը չէ: Հակառակորդի ախորժակը բացվել և շարունակում է սադրանքները և ոտնձգությունները՝ շագրենի կաշվի պես փոքրացող Արցախից նոր պատառներ պոկելու մտադրությամբ:

Այսօր, քան երբևէ Արցախի Հանրապետությունը մայր հայրենիքի և աշխարհասփյուռ հայերի աջակցության կարիքն ունի: Կանգնենք նրա կողքին, աջակից լինենք, այլապես վաղն անդառնալիորեն ուշ է լինելու:

Իսկ այսօր պարզապես ասենք՝ պետականության օրդ շնորհավոր, հերոսական Արցախ:

Վահրամ Օրբելյան