Պտղատու ծառերի էտը

12.03.2019 10:51
1951

Էտի նպատակը պտղատու ծառերի աճեցողության և պտղաբերության նպատակադիր կարգավորումն է և պատկանում է պտղատու ծառի վրա ուժեղ ներգործություն ունեցող ագրոմիջոցառումների թվին: Էտի ձևավորումը նպատակային այն միջոցառումն է, որն անմիջապես ներգործում է ծառի վրա և հնարավորություն է տալիս սննդանյութերի նպատակահարմար բաշխումը ծառի աճող և պտղաբերող օրգանների միջև, ուժեղացնում է երիտասարդ ծառերի աճակալող ճյուղիկների ու պտղագոյացումների զարգացումը, արագացնում է նրանց անցումը ապրանքային բերքատվության շրջան, ակտիվ վիճակում է պահում ծառի աճեցողությունը և բերքատվությունը: Էտի միջոցով ձևավորում են ծառը, ստեղծում ամուր կմախքով հավաքված սաղարթով ծառեր, բարելավում օդափոխության և լուսավորության պայմանները, դյուրացնում ծառերի խնամքի և մշակության աշխատանքները: Երիտասարդ ծառերի չափավոր և ճիշտ էտի միջոցով կարելի է արագացնել պտղաբերությանն անցնելու ժամկետը: Էտն իրականացվում է երկու եղանակով՝ կարճացումով և նոսրացումով, որոնք, սովորաբար, կատարվում են միասին, ինչպես նաև՝ առանձին-առանձին: Կարճացնելիս հեռացվում է ճյուղի և շիվի երկարության որոշ մասը. այն լինում է թույլ, միջին և ուժեղ: Նոսրացնելիս հեռացվում է ճյուղը կամ շիվը, չորացված, հիվանդ, թույլ սաղարթը խտացնող, մեկը մյուսին խանգարող կամ ընկած աճերը: Նոսրացումը կատարվում է թույլ, չափավոր և ուժեղ:

Հանգստի շրջանում սննդանյութերի մեծ մասը կուտակվում է բույսի արմատներում՝ բնի և հիմնական ճյուղերի հիմքի մասերում: Հետևաբար, որպեսզի սննդանյութերի կորուստներ չլինեն, ծառերը էտվում են, երբ բույսերը դեռևս խորը հանգստի շրջանում են: Սովորաբար, էտը կատարվում է վաղ գարնանը՝ մինչև բողբոջների ուռչելը: Առաջին հերթին պետք է էտել ցրտադիմացկուն պտղատեսակները՝ համեմատաբար թույլ դիմացկունություն ունեցողներին: Երիտասարդ հասակում էտի հիմնական խնդիրը ծառերի ձևավորումն է: Ծառերի կյանքի սկզբնական շրջանում ուժեղ էտը, առանձնապես շվերի խորը կարճացումը, նպաստում է էտի ուժեղացմանը, հետաձգում պտղաբերող ճյուղերի առաջացումը և պտղաբերության շրջանի թևակոխումը: Այդ նպատակով երիտասարդ ծառերի էտը հնարավորության սահմաններում պետք է կատարել չափավոր, կարճացման հետ նաև կատարել նոսրացում՝ հեռացնելով սաղարթը խտացնող, մեկը մյուսին խանգարող, սուր անկյան տակ աճող ճյուղերը: Ձևավորման տարիներին հիմնականում պետք է կատարել նոսրացում և ծերատում, երբ ճյուղերի աճը հասնում է 40-50 սմ-ի, իսկ մինչև 35-40 սմ աճ ունեցողները չծերատել: Հայտնի է, որ կորիզավոր պտղատեսակներն առավելապես պտղաբերում են միամյա աճերի վրա, որոնց ուժեղ կարճացումը բացասաբար է անդրադառնում բերքատվությանը: Այդ նկատառումով էլ հիմնականում պետք է կիրառել նոսրացումով էտ, իսկ 40-45 սմ-ից բարձր աճերը կարճացնել: Կմախքային և դրանց վրա ստեղծված մյուս կարգի ճյուղերի էտը կատարել այն հաշվով, որպեսզի պահպանվի կենտրոնական ուղեկցողի իշխող դիրքը, ապահովվի մյուս կարգի ճյուղերի ենթահարթվածությունը մեկը մյուսին: Բերքատվության շրջանում, երբ դեռևս ծառերի աճը ուժեղ է, հիմնականում կիրառվում է 40-45 սմ բարձր աճ ունեցող շիվերի կարճացում: Երբ աճն աստիճանաբար սկսում է թուլանալ, հասնում է 30-40 սմ-ի, անհրաժեշտ է շիվերի կարճացումը դադարեցնլ և կիրառել միայն նոսրացում, իսկ երբ աճը սկսում է թուլանալ և 15-20 սմ-ից չանցնել, նորից կատարել շիվերի և ճյուղերի կարճացում՝ նպաստելով աճի ուժեղացմանը և նոր պտղաճյուղերի առաջացմանը: 
Ինչպես հայտնի է, էտի եղանակը և կիրառման աստիճանը մեծ չափով կախված են տեսակի և սորտի կենսաբանական առանձնահատկություններից: Կապված հասակի հետ, ծառերի սաղարթը ձգվում է վեր, մերկանում են կմախքային ճյուղերը, կրճատվում է ասիմիլյացիոն և պտղաբերող մակերեսը: Պտղաբերությունը հիմնականում կենտրոնանում է սաղարթի ծայրամասերում, չորանում են ճյուղերը, թուլանում է ծառի աճն ու բերքատվությունը: Այս դեպքում պահանջվում է երիտասարդացնող էտ, որը լինում է թույլ, չափավոր և ուժեղ: Թույլ էտի ժամանակ կմախքային և կիսակմախքային ճյուղերը պետք է կարճացնել 2-3 տարեկան բնափայտի վրա: Նոսրացնել հիվանդ, չորացած և թույլ ճյուղերը, իսկ վնասվածները հեռացնել հիմքից կամ մինչև առողջ մասը: Չափավոր երիտասարդացվող էտի ժամանակ ճյուղերը կարճացնում են 4-5 տարեկան բնափայտի մոտից: Հատկապես լավ արդյունք է ստացվում, երբ ճյուղերը կարճացնում են վերջին բնականոն աճի 35-40 սմ-ից: Նոսրացումը կատարել այնպես, ինչպես թույլ երիտասարդացնող էտի ժամանակ: 
Ներկայումս խորհուրդ չի տրվում կատարել ուժեղ երիտասարդացնող էտ, ավելի նպատակահարմար է ծերացած ծառերը հանել՝ տեղը հիմնելով նորերը: Ծառերի երիտասարդացնող էտի ժամանակ պետք է ուժեղացնել այգու հողի մշակության, ոռոգման և պարարտացման աշխատանքները: Հակառակ պարագայում այն կբերի բացասական հետևանքների: 
ԱՀ ԳՆ բուսաբուծության և բույսերի պաշտպանության վարչության և «Բույսերի պաշտպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի մասնագետները խորհուրդ են տալիս ծագող հարցերի դեպքում դիմել իրենց օգնությանը:

 

 

 

 

Ադրբեջանի ԱԳՆ-ն դատապարտել է Երևանում Թուրքիայի դրոշի այրումը

24.04.2026 15:48

Վրաստանի հայ համայնքին թույլ չեն տվել հանրահավաք անցկացնել Թուրքիայի դեսպանատան մոտ

24.04.2026 15:45

Ապրիլի 24-ին հարգանքի տուրք ենք մատուցում Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին. Մակրոն

24.04.2026 15:41

Այսօր կարեւոր է ազնվորեն պատասխանել մի քանի հարցի. Արման Թաթոյանը «Միասնության թեւերի» թիմի հետ այցելել է Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր

24.04.2026 15:34

Էրդողանն իր ուղերձում կրկին չի հիշատակել ցեղասպանություն եզրույթը

24.04.2026 15:27

ՀՀ-ում ԵՄ նոր առաքելությունը կփորձի ազդել ԱԺ ընտրությունների արդյունքների վրա. Զախարովա

24.04.2026 15:25

Ոչ քաղաքակիրթ աշխարհը աչք է փակում. Զատուլինը` Հայոց ցեղասպանության մասին

24.04.2026 15:21

«Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության անդամները հարգանքի տուրք են մատուցել Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին

24.04.2026 15:11

Վերդիի «Ռեքվիեմ»-ի հնչյունների ներքո մենք լռությամբ ու խոր հարգանքով ոգեկոչում ենք Հայոց ցեղասպանության նահատակների հիշատակը

24.04.2026 15:08

Հարգանքի տուրք Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին

24.04.2026 14:39

ՌԴ նախագահ Պուտինի ուղերձը հայ ժողովրդին՝ Հայոց ցեղասպանության 111-րդ տարելիցի առթիվ

24.04.2026 14:26

Արցախի թեմի նախկին առաջնորդը Արցախում եկեղեցիների шվերման հարցով դիմել է ԱՄՆ նախագահին, Հռոմի պապին, միջազգային խոշոր կազմակերպությունների ղեկավարներին (տեսանյութ)

24.04.2026 12:53