32 տարի առաջ՝ 1991 թ. սեպտեմբերի 2-ին, կազմավորվեց Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը (ԼՂՀ)՝ նախկին Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի և հարակից Շահումյանի շրջանի սահմաններում: Այդ օրը Լեռնային Ղարաբաղի մարզային և Շահումյանի շրջանային խորհուրդների համատեղ նիստը՝ բոլոր մակարդակի խորհուրդների պատգամավորների մասնակցությամբ, ընդունեց հռչակագիր ԼՂՀ հռչակման մասին՝ ԽՍՀՄ օրենսդրական նորմերին, ինչպես նաև միջազգային իրավական փաստաթղթերում ամրագրված՝ ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքներին համապատասխան:

Ավելի ուշ՝ 1991 թ. դեկտեմբերի 10-ին, տեղի ունեցավ անկախության հանրաքվե: Քվեարկածների 99,89 տոկոսը հանդես եկավ Ադրբեջանից անկախանալու օգտին:

1991 թ. դեկտեմբերի 28-ին ձևավորված ԼՂՀ Գերագույն խորհուրդը (խորհրդարան), որն ընդունեց հռչակագիր պետական անկախության մասին՝ դրանով իսկ օրենսդրորեն ամրագրելով հանրաքվեի արդյունքները:

Գերագույն խորհրդի նախագահության 1992 թ. (օգոստոս) որոշմամբ ԼՂՀ-ում ստեղծվեց Պաշտպանության պետական կոմիտե (ՊՊԿ), որին փոխանցվեցին ողջ գործադիր և մասամբ օրենսդիր իշխանությունները:

1994 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Գերագույն խորհրդի որոշմամբ ԼՂՀ-ում մտցվեց  նախագահական կառավարման ինստիտուտ, և առաջին նախագահ ընտրվեց Ռոբերտ Քոչարյանը: Այնուհետև ԼՂՀ նախագահներ եղան Արկադի Ղուկասյանը, Բակո Սահակյանը, Արայիկ Հարությունյանը:

Այսպես՝ մինչև 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ը, երբ սկսվեց 44-օրյա պատերազմը, որն ավարտվեց նոյեմբերի 9-ի խայտառակ համաձայնագրով՝ ԼՂՀ Հադրութի շրջանի և բերդաքաղաք Շուշիի կորստով:

Վերջին երկու տարում օղակն Արցախի հանրապետության շուրջ ավելի է սեղմվել, փաստորեն ուժը կորցրել է 2020 թ. նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարությունը:

Ադրբեջանն աշխարհի աչքի առաջ որդեգրել է բնիկ հայկական երկրամասը հայաթափելու քաղաքականություն և ձգտում է ավարտին հասցնել իր ստոր նկրտումները: Ներկուլիսային բանակցություններ են ընթանում, որոնց հանգամանքները ոչ միշտ են ժողովրդին տեսանելի, մի բան է իրապես հայտնի՝ Հայաստանի օրվա իշխանությունն Արցախը ճանաչում է որպես Ադրբեջանի անանջատելի մաս, այսինքն՝ Արցախը թողնվում է բախտի քմահաճույքին…

Եվ հումանիտար բեռներով բեռնված 20 բեռնատար՝ հասնելով Կոռնիձոր, չեն կարողանում մուտք գործել սովի ճիրաններում հայտնված Արցախ:

Օրերս հումանիտար բեռներով այդ ավտոմեքենաներին միացավ Ֆրանսիայի օգնությունը, որն ուղեկցում էր Փարիզի քաղաքապետ Անն Իդալգոն, ով էլ հայտարարեց՝ Արցախի ժողովրդի հանդեպ ցեղասպանություն է իրականացվում:

Ցավոք, այդ և նման տասնյակ հայտարարությունները հնչում են որպես ձայն բարբառո հանապատի: Եվ Արցախի ժողովուրդը միայնակ է մնացել իրագործվող ցեղասպանության դեմ հանդիման:

Վահրամ Օրբելյան