Հայոց ազգային ոգու արթնության եւ ընդհանրապես հայոց սրբազան հողը պաշտպանելու համար ոտքի ելած հայ զինվորի ոգու մասին այս օրերին հպարտորեն խոսում ենք բոլորս: Մարդկային այդ հոգեվիճակի առանձնահատկություններից մեկն էլ այն է, որ ամենակարճատեւ հրադադարի ընթացքում անգամ, մարտական նոր գործողությունների պատրաստվելու հետ մեկտեղ, կյանքը վերադառնում է «բնականոն» հուն...

Եթե թիկունքում գտնվողները մտածում են կռվող մարտիկների մասին, նրանց խիզախության եւ հերոսության կոչում, ապա ճակատի զինվորի խոհերն ու ապրումները թիկունքի մասին են լինում: Հիշո՞ւմ եք սյունեցի մեծ բանաստեղծի խոսքը՝ գրված ճակատում «Ես ձեր բախտն եմ սիրով կռում», կամ՝ «Կմեռնեմ, միայն դու դարերում ազատ խշշաս... »: Կամ հանրահայտ «Մարտիկի երգը»՝ զինվորի խոհերի մասին...

Թվում էր, թե դրանք եւ նմանատիպ մյուս գործերը ստեղծվել են այն հեռավոր տարիների համար, երբ մեր հայրերն էին պատերազմում, բայց...

Ապրիլի 9-ին զորամասերից մեկը «վայելում» էր հրադադարը...

Զինվորներից ոմանք արագ քայլերով ինչ-որ հանձնարարություն էին կատարում:

Մի քանի հոգի, առանձին կանգնած, զրուցում էին կապավորների մասնագիտական բարձր կարողությունների մասին:

Գնդապետ Ալեքսանդր Ցականյանը, ով ժամանակին Գորիսի եւ Սիսիանի զորամասերի հրամանատարն էր, կանգնած էր հրազենով եւ մեզ ու մի քանի զինվորականի բացատրում էր հայոց բանակի զինվորական հանդերձանքի առանձնահատկությունները:

Վրաններից մեկի մոտ դրված «ծանրաբեռ» սեղանին մոտենում էին տղաները եւ ոտքի վրա «նշում» ինժեներական ծառայության ավագ սպա, կապիտան Աղաջան Մնացականյանի (Աղաս) ծննդյան օրը:

Ապրիլի 9-ին Աղասը դարձել էր 52 տարեկան:

Ծագումով լոռեցի կապիտանը մասնակցել է նաեւ 1990-ականների Արցախյան պատերազմին եւ հատկապես Հադրութի Մելիքաշեն (Մելիքջանլու) գյուղի համար մղված կռիվներին: Այն ժամանակ կամավորական էր:

1994-ի զինադադարից հետո ընտրեց զինվորականի մասնագիտությունը եւ որպես պայմանագրային ծառայության անցավ կազմավորվող ազգային բանակում:

Արցախյան պատերազմի ներկա փուլում նա կրկին առաջնագծում է՝ ինժեներական ծառայության ավագ սպայի կարգավիճակով:

- Ծնունդդ շնորհավոր, պարոն կապիտան, ամենաբարի մաղթանքները Ձեզ:

- Շնորհակալ եմ:

- Տիկինդ, երեխաներդ հասցրե՞լ են շնորհավորել:

- Դեռ չեն խոսել... Սպասում եմ, հավանաբար կապվելու դժվարություն կա՝ հասկանում եմ, իրենք էլ այնտեղ կնշեն՝ տանը:

- Ի՞նչ տարբերություն եք նկատում 1990-ականներին կռվող ազատամարտիկների եւ այս օրերի կամավորականների միջեւ:

- 20-25 տարի է անցել... Շատ բան է փոխվել, բայց մի բան նույնն է մնացել՝ ոգին, հայ զինվորի, կամավորականի վճռականությունը: Ոգեւորված եմ հատկապես 18-20 տարեկան զինվորների պահվածքով, որը մեկ բառով կարող եմ բնութագրել՝ հերոսականություն:

... Աղաջան Մնացականյանի ծննդյան օրը յուրահատուկ նշող զինակից ընկերները ոչ միայն շնորհավորում ու մաղթանքներ էին հղում, այլեւ կատակում, սրամտում:

Քիչ անց, սակայն, հրամանատարական վրանի մուտքում հերթապահող զինվորի խրոխտ կանչն է լսվում՝ «Բոլոր սպաներին՝ շտապ ներկայանալ հրամանատարին»:

Նման խորհրդակցությանը (քաղաքացիական կյանքի իմաստով՝ թռուցկաժողովին) լրագրողներս չէինք կարող մասնակցել: Կարճատեւ խորհրդակցությունից հետո իմացանք միայն, որ զորականները մարտական հերթական առաջադրանքն են ստացել հրամանատարից: Իսկ հրամանները պետք է կատարել անթերի ու նշված ժամանակում...

ՍԱՄՎԵԼ ԱԼԵՔՍԱՆՅԱՆ

Աղաջան Մնացականյանը՝ կենտրոնում